سفرهایی که افزایش ناگهانی داشت

نگاهی به سفرهای نوروز ۱۳۹۷

معصومه دیودار

 

با پایان تعطیلات نوروزی، سفرهای نوروز ۹۷ نیز به پایان راه خود رسید. اما این پایان با آنچه سال‌های گذشته رقم می‌خورد، تفاوت‌هایی داشت. چراکه از یک سو رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از رشد۲۰درصدی سفرها در کشور خبر داد و از دیگر سو اساتید دانشگاه و فعالان عرصه گردشگری این آمار را زیر سوال بردند.

«علی اصغر مونسان»، رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در نخستین نشست خبری امسال با اعلام  این خبر که در ایام نوروز ۹۷ شاهد رشد ۲۰درصدی سفرها در کشور بودیم درخصوص استان‌های پرسفر و کمتر شناخته‌شده که نوروز امسال رکوردشکن بودند، گفت:« استان مازندران با ۱۴میلیون و ۹۰۰هزار نفرشب اقامت، رتبه اول را در جذب گردشگر نوروزی به خود اختصاص داده است، استان گیلان رتبه دوم و استان بوشهر رتبه سوم را دارند، خراسان رضوی، هرمزگان، خوزستان، فارس رتبه‌های بعدی را در جذب گردشگران نوروزی به خود اختصاص دادند، در بین استان‌های کمترشناخته‌شده استان چهارمحال‌وبختیاری با ۲۰۶درصد رشد اقامت در رتبه اول قرار دارد، استان همدان با ۱۲۸درصد رتبه دوم، کرمان با ۷۹درصد رشد رتبه سوم و استان‌های گلستان، آذربایجان شرقی و قم با افزایش بالای ۵۰درصد رتبه‌های بعدی را دارند.»

مونسان از افزایش سفرهای نوروزی و مورد توجه قرار گرفتن مقاصد جدید خبر داد و اینکه اعلام آمار سفرهای نوروزی از سوی اساتید دانشگاه مورد نقد قرار گرفته‌است؛ چنانکه به گفته «محمود ضیایی» صحت و سقم آمارهای اعلام شده از سوی مسئولان سازمان میراث و گردشگری زیر سوال است چراکه به طور مثال مقصدی  مانند یزد  که در سال‌های گذشته به عنوان یکی از مقاصد پر مسافر شناخته شده بود، امسال جایی در لیست مقاصد پر مسافر نداشت. از دیگر سو گفته می‌شد کاهش درآمد مردم  سبب می‌شود با کاهش سفرهای نوروزی روبرو باشیم درحالی که مسئولان از افزایش سفر خبر می‌دهند.

ضیایی با تاکید بر آنکه تحلیل در حوزه گردشگری مبتنی بر داده‌ها و آمار است خاطرنشان کرد: «تا زمانی که از آمارهای اعلام شده اطمینان نداشته باشیم تحلیل‌ها نیز می‌توانند دور از واقع باشند یا از واقعیت فاصله داشته باشند.  از این رو نمی‌توانم آمارهایی که توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اعلام می‌شود را بپذیرم  چرا که سابقه چندین ساله نشان می‌دهد که مسئولان این سازمان عادت کرده‌اند که هر سال از افزایش سفرهای نوروزی خبر دهند.  با این وجود شاهد آن هستیم که مقصدی مانند یزد که می‌تواند مقصدی پرجاذبه برای مسافران نوروزی باشد و در مسیر کرمان  و بندرعباس قرار دارد با افت گردشگر روبه رو شده‌است.»

این استاد دانشگاه یادآور می­شود: «آمارهایی که از افزایش سفرهای داخلی خبر می‌دهند جای تامل دارد چراکه شنیده‌هایی داریم که ما را وادار به تفکر بیشتر در این باره می‌کند.»

ضیائی با نقد  نرخ هتلها و تورهای داخلی اضافه می­کند: «مقصدی مانند ترکیه با نرخ تورهایی که در حدود دو و نیم  تا چهار میلیون تومان بود و تمام خدمات از جمله پنج شب اقامت، ناهار، شام و صبحانه را شامل می‌شد توانست گردشگران ایرانی را به سمت خود جذب کند این در حالیست که مقایسه هزینه سفر به ترکیه با هزینه اقامت در هتل‌های کیش که برای یک شب اقامت حدود یک و نیم میلیون تومان دریافت می‌کنند نشان می‌دهد، همچنان سفر به ترکیه برای گردشگر ایرانی جذابتر از سفر به کیش است. این امر در حالی اتفاق می‌افتد که عوارض خروجی سه برابر شده‌است. درواقع می‌توان گفت افزایش عوارض خروج  از کشور برای افرادی که متقاضی سفر به خارج از کشور هستند نمی‌تواند عامل بازدارنده باشد. »

مونسان نیز حین اعلام آمار سفرهای خارجی به رشد این بخش از سفرها نیز اشاره داشت و گفت: «بخش عمده گردشگری خروجی از مسیرهای زمینی انجام شد که برای ما حائز اهمیت بود چون به توزیع درآمد در داخل کشور منجر شد. بر این اساس ۲۷.۵ درصد سفرهای خروجی از راه زمین و ۷.۲ درصد سفرهای خروجی هوایی در نوروز رشد داشت.»

 

تسهیلات، سفر و گردشگری

«حمید ضرغام بروجنی»، استاد دانشگاه نیز با تاکید بر آنکه  گردشگری به عنوان یک نیاز واجب برای بشر مطرح است گفت: « معتقد هستیم که گردشگری لطیف‌ترین پاسخ به بسیاری از نیازهای بشر امروز است. هرچه بتوانیم جاذبه‌های گردشگری را بهتر معرفی کنیم و جنبه‌های دسترسی به راه‌ها را فراهم کنیم، طبیعتا از گردشگری بیشتر استقبال می شود.»

او با ارزیابی آمارهایی  که توسط مسئولان از سفرهای داخلی ارائه شده است گفت:  «به نظر من سفرهای نوروزی امسال نسبت به سال‌های گذشته تفاوتی نداشت و همان وضعیتی که سال گذشته شاهد بودیم امسال نیز رقم خورد. البته نمی‌توان از تاثیر آب و هوای خوب که در نوروز امسال شاهد بودیم چشم پوشی کرد. آب و هوای مناسب سبب شد تا گردشگران سفرهایی با مسافت طولانی را در برنامه خود قرار دهند.  اگر سعی کنیم تا سیستم حمل و نقل را بهبود بخشیم و شرایط دسترسی مردم را به جاذبه‌ها و مقاصد گردشگری بیشتر کنیم می‌توانیم از فشاری که به جاده‌های کشور در ایام پر مسافر وارد می‌شود بکاهیم. تحقق تمام این اهداف نیازمند برنامه‌ریزی و مدیریت جدی است. »

ضرغام بروجنی افزود: « تصور من بر آن است که با افزایش برنامه‌های ایرانگردی و معرفی جاذبه‌های ایران و شرایط خاص جاذبه‌های کشور که نسبت به گذشته بیشتر معرفی می‌شوند سبب شده تا انگیزه مردم برای بازدید از جاذبه‌های ایران افزایش یابد؛ البته نمی‌توان از افزایش قیمت ارز  جهت افزایش میل مردم به سفرهای داخلی چشم‌پوشی کرد. »

او اضافه می کند: «رونق گردشگری داخلی در صورتی می‌تواند موفق باشد که تسهیلات استفاده از جاذبه‌ها و امکانات گردشگری داخلی نیز فراهم شود مردم رفاه بیشتری داشته باشند،  تسهیلات بهتری فراهم شود و در اماکن گردشگری احساس تنگنا نکنند. »

این استاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به تاثیر وضعیت اقتصادی و معیشت در عموم جامعه در توسعه و رونق گردشگری گفت: « عموم جامعه با توجه به اقتضای اقتصادی خود مقصد سفر را انتخاب می‌کنند.  باید توجه داشت گردشگری به عنوان یک نیاز مطرح است و باید شرایط و امکانی برای سفر و گردشگری ایجاد کنیم.»

 

تناقض در آمارها

«اردشیر اروجی» کارشناس برنامه ریزی گردشگری نیز معتقد است: «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از افزایش ۲۱ درصدی سفرهای نوروزی خبر می‌دهد و از دیگر اداره راهداری از افزایش ۱۴ درصدی تردد در جاده خبر می‌دهد این تناقض در اعلام آمارهای سبب می شود تا به تفکر بنشینید چرا که قطعاً تردد جاده‌ای همچنان یکی از پرمخاطب‌ترین روش‌های سفر در ایران است بنابراین چگونه می‌توان از یک سو افزایش ۱۴ درصدی تردد در جاده‌ها را شاهد بود و از دیگر سو ۲۱ درصد در سفرهای نوروزی افزایش داشت؟ اینگونه به نظر می‌رسد که با وجود تاکیدات شورای عالی میراث فرهنگی مبنی بر تدارک و تهیه سامانه آماری برای گردشگری همچنان با نقصان در این حوزه روبرو هستیم  که قطعاً به ضرر سرمایه گذاری در حوزه گردشگری تمام خواهد شد. »

به اعتقاد اروجی، سفرهای نوروزی امسال عمدتاً درون استانی رقم خورده‌است  چرا که سرانه درآمد عموم جامعه کاهش یافته و قیمت سفر افزایش داشته‌است از این رو عموم جامعه ترجیح داده‌اند مسیرهای کوتاه را برای سفرهای نوروزی انتخاب کنند هزینه اقامت نداده‌اند.

این کارشناس برنامه ریزی گردشگری با اشاره به لیست مسیرهای پر مسافر که از سوی مسئولان اعلام شده‌است گفت:« در این لیست نه تنها نامی از اصفهان و شیراز نمی‌بینیم بلکه مشهد نیز جایی در این لیست ندارد.  این در حالی است که مشهد، اصفهان و شیراز، نوروز امسال در اوج زمان مسافر پذیری خود به سر بردند. در اینجا این سوال مطرح می‌شود که چگونه است که اصفهان و شیراز از لیست مقاصد سفر مسافران نوروزی خارج شده‌اند؟ تمام این عوامل آمارهای اعلام شده را مورد نقد قرار می‌دهد.»

تمام این نقدها درحالی از سوی اساتید  دانشگاه مطرح می‌شود که معاون رئیس‌جمهوری درباره استفاده از حساب‌های اقماری در حوزه گردشگری نیز گفته‌است: «امیدواریم امسال بتوانیم این اقدام را عملی کنیم، هرچند در حال حاضر نیز آمارهای ما دقیق است اما با استفاده از حساب‌های اقماری می‌توانیم درآمد مالی ناشی از حوزه گردشگری را نیز به طور دقیق محاسبه و اعلام کنیم.»

حال باید دید سرانجام توسعه گردشگری با وجود نقدهایی که به آمارها وجود دارد  چه خواهد شد و تاکیداتی که درخصوص تحقق سند چشم اندازه وجود دارد چه نتیجه‌ای خواهد داشت. آیا همواره به آمارسازی اکتفا خواهد شد یا راه چاره‌ای دیگر برای رونق گردشگر و برون رفت از اقتصاد تک محصولی رقم خواهد خورد؟

 

دیدگاه‌های این نوشته


*

code