سمنان تا سیستان پس از سیل

خسارت سیل به میراث فرهنگی

معصومه دیودار

 

بهار امسال با وضعیت نامناسب آب‌وهوا روبرو بودیم. بارندگیهای گسترده و طغیان رودخانه‌ها از یک سو و رانش زمین و تخریب راههای ارتباطی و مواصلاتی از دیگر سو سبب تخریب بخشهای سه‌گانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در استانهای مختلف شد.

به غیر از استانهای شمال، غرب و جنوب کشور، برخی از استانهای مرکزی نیز در ادامه بارشهای بهاری، با مشکلات آب‌گرفتگی و سیل روبه‌رو شدند؛ چنان که طبق بررسیهای اولیه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تعدادی از آثار تاریخی ۲۴ استان کشور، کارگاهها و ابزار صنایع دستی ۱۱ استان و زیرساختها و راههای مواصلاتی ۱۳ استان بر اثر بارش باران و سیلاب دچار آسیب شد و بنا بر بررسیها و پایشهای اولیه انجام‌شده میزان خسارات اولیه در سه حوزه یادشده ۷۲۷ میلیارد تومان اعلام شده است.

بر این اساس در حوزه میراث فرهنگی به ۸۰۰ اثر تاریخی حدود ۳۸۵ میلیارد تومان، در حوزه صنایع ‌دستی و کارگاههایی که بیشتر در روستاها فعالیت داشتند، بالغ بر ۱۶۶ میلیارد تومان و در بخش گردشگری و زیرساختهای این حوزه حدود ۱۷۷ میلیارد تومان خسارت وارد شده است.

 

میراث سیستان‌وبلوچستان بعد از سیل

یکی از استانهایی که با وجود قرار گرفتن آن در شرقی‌ترین نقطه ایران، باز هم از آسیب سیل در امان نماند، استان سیستان‌وبلوچستان بود؛ چنان که بارندگیها سبب طغیان ۴۴ رودخانه در مناطق جنوبی و یک رودخانه در شمال سیستان‌وبلوچستان شد. در این میان آثار تاریخی و میراث فرهنگی استان نیز آسیب دید.

«علیرضا جلال‌زایی»، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سیستان‌وبلوچستان درباره آخرین وضعیت میراث فرهنگی استان بعد از بارندگیهای اخیر می گوید: «بر اثر این بارندگیها ساختمان فرمانداری قدیم چابهار (موزه محلی چابهار) آسیب دید و بخشی از سقف موزه محلی چابهار ریزش کرد که به‌سرعت بازسازی شد، اما در کل می‌توان گفت بارندگیها، حدود یک میلیارد ریال خسارت به این بنا وارد کرد، اما اکنون وضعیت آن مناسب است.»

او با اشاره به آنکه طی این بارندگیها قلعه «بمپور»، قلعه «اسپکه» و مسجد «سرجو» سراوان نیز آسیب دیدند، می گوید: «بر اساس برآورد اولیه خسارتهای وارده به قلعه «اسپکه» حدود ۸۰۰ میلیون ریال و مسجد «سرجو» سراوان حدود ۵۰۰ میلیون ریال در نظر گرفته شده است.»

 

سیل در یزد

استان یزد از جمله استانهایی است که نه‌تنها در بهار ۱۳۹۸ با سیل دست‌وپنجه نرم کرد؛ بلکه وقوع بارندگی و سیل از اسفندماه ۱۳۹۷ آغاز شده بود.

به گفته مسئولان میراث فرهنگی یزد، بر اثر بارندگیهای اسفندماه ۱۳۹۷، حدود هفت میلیارد تومان به میراث فرهنگی یزد خسارت وارد شد و تاکنون نیز بر اثر بارندگی نوروز ۱۳۹۸، دو و نیم میلیارد تومان خسارت به میراث فرهنگی وارد شده است. این خسارتها متوجه ریزش ۱۰ الی ۱۲ سقف و تخریب کامل سه خانه می‌شود.

در واقع میراث فرهنگی یزد، شاهد ریزش چند دیواره از خانه‌های تاریخی بود و پشت‌بامها و ناودانهای ایستاده نیز ریزش داشتند. هرچند این آسیبها در بافت تاریخی و ثبت جهانی‌شده یزد نبود، اما در حریم محدوده میراث جهانی قرار داشت.

به گفته مسئولان بافق، بارندگی در این منطقه به خانه‌ای که به نام «وحشی بافقی» نامگذاری شده، نفوذ کرده بود که در نهایت با انجام تمهیدات لازم، جلوی نفوذ آب گرفته شد.

 

میراث سمنان بعد از سیل

استان سمنان نیز با وجود آنکه آنرا به‌عنوان یکی از استانهای کم‌باران می‌شناسیم، اما طی بهار ۱۳۹۸ با ناپایداری جوی و بارندگیهای شدید روبرو شد که از آن جمله می‌توان به آسیبهای واردشده به امامزاده «علویان»، بازار سمنان، کاروانسرای سنگی و آجری «آهوان»، دیوار برج و باروی تاریخی «بسطام»، مقبره پیر علمدار، مسجد جامع، قلعه «تپه‌جزن»، بازار دامغان، بنای تاریخی کاخ «ملاده»، جاده سنگفرش و کاروانسرای «قصر بهرام»، کاروانسرای «جهان‌آباد»، کاروانسرای «لاسجرد» و کارخانه پنبه گرمسار، یخچال «پاده»، آب‌انبار «علی‌آباد»، حمام «پاده» و پل تاریخی «صدرآباد» اشاره کرد.

به گفته «مهدی جمال»، سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان، بر اثر شرایط نامساعد جوی و سیل ناشی از باران ۴۵ میلیارد و ۲۰۰ میلیون ریال خسارت به تاسیسات و زیرساختهای گردشگری، صنایع دستی و بناهای تاریخی استان وارد شد.

 

کرمانشاه بعد از سیل

بر اثر بارندگیهای شدید و جاری‌شدن سیل در بهار ۱۳۹۸، بیش از ۱۴۰ میلیارد ریال خسارت به آثار تاریخی استان کرمانشاه وارد شد.

«امید قادری»، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه با اشاره به آنکه عمده خسارتها به شهرستانهای «قصرشیرین»، «سرپل ذهاب» و «گیلانغرب» وارد شده است، گفت: «ارزیابیهای اولیه کارشناسان ما حاکی از آن است که بسیاری از بنا‌های تاریخی، تاسیسات گردشگری و بازارچه‌های صنایع دستی در این شهرستانها دچار آسیب شده است. در واقع می‌توان گفت کرمانشاه بیش از چهار هزار اثر تاریخی دارد که بیش از دو هزار و ۲۵۰ اثر آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.»

دیدگاه‌های این نوشته


*

code