معاون توسعه مدیریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری:

از کاهش واحدهای فعال در سازمان تا استراتژی های جدید برای توسعه گردشگری پایدار

 

سازمان میراث فرهنگی سال هاست در جهت آموزش و بهسازی نیروی انسانی با هدف تغییر ساختارهای شناختی، نگرشی و مهارتی و ارتقای سطح دانش، آگاهی و مهارت های فنی و حرفه ای نسبت به انجام وظایف و مسئولیت های شغلی اقدام می کند.

سازمان با ارائه آموزش های اثربخش و با بهره گیری از تفکرهای نو، ارائه مدل ها و رویکردهای نوین و استفاده از ابزارها و مکانیسم های جدید، موجبات تحقق اهداف سازمانی را فراهم می سازد تا کارکنان از طریق شناخت منافع خود و سازمان، از منابع محدود سازمان حداکثر بازدهی را به دست آورند.

قطعا برای تحقق اهداف پیش رو آموزش ها باید هدفمند و برنامه محور باشد و با رویکرد سیستماتیک و نظام مند به فرایندهای آموزش توجه شود.

در این راستا اهداف کلانی مانند ارتقای سطح کیفیت، اثربخشی، کارایی، شفافیت و پاسخگویی واحد آموزش مدنظر قرار گرفته است و برنامه هایی مانند نیازسنجی آموزشی، برنامه ریزی، اجرا و نظارت و اثربخشی برنامه های اجرا شده و بازنگری مستمر مراحل کار در جهت بهبود فرایندها لحاظ شده است.

در این راستا برای شفاف سازی فعالیت های انجام شده طی سال های گذشته با محمد خیاطیان، معاون توسعه مدیریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به گفت و گو نشستیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

برای آغاز سخن از دستاوردهایی که معاونت توسعه مدیریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری طی پنج سال گذشته کسب کرده است، برایمان بگویید.

این معاونت طی پنج سال گذشته در حوزه هایی مانند طراحی دوره های آموزشی، برنامه ریزی آموزشی و برگزاری دوره های آموزشی فعال بوده؛ چنان که تهیه و تدوین سند نیازسنجی و به روز رسانی مستمر (بر اساس تحلیل شغل و پست) را در حوزه دوره های آموزشی، اجرای آموزش مجازی (LMS) با همکاری موسسات دارای صلاحیت جهت انجام آموزش های الکترونیکی که باعث پوشش دادن بیشتر کارکنان در نقاط مختلف استان و کاهش هزینه ها و سرعت در کار شده است، تهیه بانک اطلاعاتی مدرسان و استفاده از مدرسان خارجی در حوزه های تخصصی سازمان، تهیه بانک اطلاعات کارکنان متخصص و باتجربه جهت تدریس دوره های آموزشی مرتبط و مکانیزه کردن فرایند آموزش و ایجاد سامانه تخصصی آموزش را در حوزه برنامه ریزی آموزشی و پوشش سرانه آموزش سالانه به مدت ۹۰ ساعت (۳۰ ساعت بیش از سرانه سالانه استاندارد تعیین شده) در سطح ستاد و استان و هماهنگی جهت شرکت ۳۵ کارشناس در بیش از ۲۰ دوره آموزشی تخصصی خارجی در پنج کشور را در حوزه برگزاری دوره های آموزشی در پیش گرفته است.

در این راستا شاهد ارتقای سطح تحصیلات کارکنان هستیم؛ چنان که در مقطع دکترا طی سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۷ با ۹۰ درصد رشد و در مقطع فوق لیسانس با ۵۵ درصد رشد رو به رو بوده ایم.

 

اگر بخواهیم نگاهی گذرا به تاریخچه تشکیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری داشته باشیم، طی سال های شکل گیری این سازمان با چه تغییراتی رو به رو بوده ایم؟

این سازمان از ادغام سه سازمان مستقل میراث فرهنگی، ایران گردی و جهان گردی و صنایع دستی ایجاد شده است؛ در سال ۱۳۸۲ شاهد ادغام سازمان میراث فرهنگی کشور با سازمان ایران گردی و جهان گردی و تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بودیم که البته در سال ۱۳۸۵ با ادغام سازمان صنایع دستی ایران با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شاهد شکل گیری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بودیم. سازمان میراث فرهنگی کشور در ابتدای امر ۱۶ واحد داشت، سازمان ایران گردی و جهان گردی ۱۵ واحد و سازمان صنایع دستی ایران نیز ۱۰ واحد داشت که در کل مجموع واحدهای سه سازمان قبل از ادغام در قالب ۴۱ واحد فعالیت می کردند. در نهایت نیز مجموع واحدهای سه سازمان پس از ادغام (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری) به ۳۰ واحد رسید که مجموع واحدهای سازمان پس از ادغام نسبت به قبل از ادغام، ۱۱ واحد کاهش یافت. این تعداد شامل واحدهای صفی واگذار شده سازمان های ادغام شده نمی شود و صرفا شامل واحدهای ستادی است.

در حال حاضر نیز با عنایت به دستور ریاست محترم جمهور در خصوص چابک سازی ساختار دولت و بر اساس بند الف ماده ۲۸ قانون برنامه ششم توسعه کشور مبنی بر کاهش حجم، اندازه و ساختار مجموع دستگاه های اجرایی، یک معاونت از ۶ معاونت این سازمان حذف شده است.

 

آیا گردشگری بین‌المللی به عنوان یک ارزش مشترک در استراتژی حاکم بر کشور یا در بخش خصوصی تعریف شده‌است؟ روند رشد گردشگران ورودی طی ۴۰ سال پیروزی انقلاب اسلامی چشم گیر بوده‌است یا خیر؟

استراتژی یعنی تبیین اهداف دوردست جهت‌گیری و مسیر حرکت و چگونگی حرکت کردن برای رسیدن به اهداف.

چند سال از عمر انقلاب گذشته و ما چند استراتژی گردشگری را دنبال کردیم. راه گردشگری باید یک راه پایدار باشد؛ مسیری باشد که بتوان به آن اعتماد کرد و در صورتی که فاقد استراتژی باشیم، قطعاً نمی‌توانیم موفق باشیم. به دنبال استراتژی، ما نیازمند ساختار هستیم. ساختارهای موازی و اضافی بسیاری در سازمان داریم؛ ساختارهایی که دقیقاً مشخص نیست نقش و وظایف و اختیارات آنها چیست.

ادغام دو سازمان گردشگری و میراث فرهنگی با این راهبرد بود که گردشگران، گردشگران فرهنگی هستند و باید به وسیله سازمانی که از ادغام این دو تشکیل می‌شود، مدیریت شوند؛ چرا که توسط آن می‌توان به تقویت بخش میراث کشور کمک کرد. نکته‌ای که در این میان از آن غافل مانده‌ایم، این است که باید بپذیریم گردشگری یک تجارت است و تا وقتی فضای تجاری را برای گردشگری آماده نکنیم، نمی‌توانیم به عنوان یک کشور گردشگرپذیر معرفی شویم. به عبارت دیگر در زمینه گردشگری بیش از آنچه باید دغدغه میراث داشته باشیم، باید دغدغه مسائل تجاری گردشگری را داشته باشیم. انجام تبلیغات مناسب، تسهیل فعالیت‌های پولی و بانکی در بخش گردشگری، توسعه حمل و نقل، تقویت بخش خصوصی و شرکتهای فعال گردشگری، افزایش هتل‌های استاندارد، حمایت و فعالیت دفاتر گردشگری در خارج از کشور، آموزش کارکنان حرفه‌ای و … می تواند بخشی از دغدغه‌های گردشگری کشور باشد.

عامل بعد سیستم است، ما نمی‌توانیم سلیقه‌ای برخورد کنیم؛ زیرا گردشگری یک پدیده استراتژیک و بلندمدت است و نیازمند نظام هستیم؛ نگاه نظام گونه و رفتار نظام گونه. تا روزی که فرایندها و ساز و کارها کاملاً محقق نشوند و سیستم حاکم نباشد، جذابترین پدیده گردشگری مدت کوتاهی به طول نخواهد کشید.

نکته بعدی کارکنان حرفه‌ای است. باید از پرسنل متخصص، علاقه‌مند و با تجربه استفاده کنیم و از گماردن افرادی که اطلاعاتی ندارند پرهیز کنیم، چنانچه می‌خواهیم در زمینه توریسم ورزشی یا توریسم درمانی کار کنیم، باید از افرادی استفاده کنیم که در این زمینه مهارت، تجربه و اطلاعات علمی و حرفه‌ای لازم را داشته باشند. باید روی توانایی‌های بخش خصوصی که از مهمترین ارکان پیشرفت گردشگری هستند، به طور جدی حساب باز کنیم و تمام قوانین کشور را برای رشد و شکوفایی گردشگری در کشور تغییر دهیم.

عامل بعدی مهارت‌هاست. امروز دنیای بازاریابی گردشگری، دنیای مهارت‌های نوین است و کشورهایی موفق می‌شوند که بتوانند کارکنان خود را با انواع مهارت‌ها تربیت کنند. امروزه هر گردشگری که وارد کشور شود، اکثر سازمان‌ها و موسسات خصوصی و دولتی به نوعی درگیر آن خواهند شد و تمام این افراد باید آموزش‌های حرفه‌ای لازم را دیده باشند.

سرانجام سبک مدیریت مطرح است؛ سبک مدیریت گردشگری با بسیاری از پدیده‌ها متفاوت است. باید دقت کنیم که در سبک مدیریت چنان رفتار کنیم تا آنچه مورد انتظار گردشگران است را ایجاد و آن را حفظ کنیم.

پاسخ بخش دوم سوال: تعداد گردشگران ورودی از سال ۱۳۵۷ از ۶۷۸٫۱۵۷ نفر به ۵٫۱۱۳٫۵۲۴ نفر در سال ۱۳۹۶ رسیده که درآمد ارزی معادل ۷٫۵۶۷ میلیون دلار را دربرداشته است. این شاخص بر بخش میراث نیز تاثیر بسزایی داشته؛ به نحوی که تعداد بازدیدکنندگان از موزه ها، بناها و اماکن تاریخی از ۳۰٫۱۸۰هزار نفر در سال ۱۳۶۷ به ۱۹ میلیون و ۷۶۴ هزار نفر در سال ۱۳۹۶ افزایش یافته است.

طی سال‌های گذشته فضای مجازی؛ خصوصا بستر مهیا شده از طریق تلفن همراه و شبکه های مجازی چه نقشی در توسعه کاربردهای گردشگری و میراث فرهنگی داشته است؟

یکی از مزایای توسعه استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر بستر تلفن همراه برای صنعت گردشگری، ظهور مفهوم جدیدی به نام گردشگری هوشمند است که ابزار بسیار مناسبی برای حاکمیت‌ها در زمینه جذب گردشگر است. البته حوزه میراث فرهنگی هم به نوبه خود نقش مهمی در توانمندسازی ظرفیت‌های گردشگری دارد. در گردشگری هوشمند سه فاز اصلی وجود دارد که هر کدام تأثیر شگرفی در میزان و نحوه جذب گردشگران به مقاصد گردشگری دارند. فاز اول آگاهی بخشی به گردشگران بالقوه در خصوص مقصد موردعلاقه قبل از سفر آنهاست. در این مرحله مقاصد گردشگری سعی می‌کنند با یک تبلیغات هدفمند و نمایش مطلوب کلیه پتانسیل‌های خود گوی سبقت را از سایر رقبا بربایند و احتمال حضور گردشگران در آن مقصد را افزایش دهند. فاز دوم به ارائه خدمات گردشگری جذاب به گردشگران در حین سفر می‌پردازد. در این مرحله گردشگر مقصد را انتخاب کرده و این کمیت و کیفیت خدمات هستند که تعامل بین گردشگر و مقصد گردشگری را شکل می‌دهند. در فاز سوم گردشگر مقصد گردشگری را ترک کرده و حالا اوست که می‌تواند یک بازاریاب بالقوه مقصد گردشگری بعد از سفر باشد و در شبکه‌های اجتماعی دیگران را به سفر به یک مقصد خاص تشویق کند. فضای مجازی امکان معرفی دقیق،  ملموس و جذاب تر انواع جاذبه ها را مهیا می کند. گردشگران به صورت برخط می توانند از طریق اینترنت به یک کشور سفر کرده و از امکانات گردشگری آن به صورت مجازی بازدید و اطلاعات مورد نظر را بدست آورند. طیف متنوعی از خدمات مرتبط با حوزه گردشگری هم روی فضای مجازی قابل عرضه است. تنظیم مقررات این بخش از خدمات اگر چه توسط حاکمیت مدیریت می شود، اما بار اصلی خدمت رسانی بر عهده استارت آپ ها و کسب و کارهایی است که ایده های خلاقانه خود را جهت تقویت اکوسیستم گردشگری عملی ساخته اند. فعالیت اکثر این کسب و کارها بر بستر فضای مجازی و بر اساس یک مدل اقتصادی مشارکتی است. خوشبختانه در حال حاضر تعداد زیادی از این کسب و کارهای نوپا در حوزه گردشگری کشور فعالیت دارند و سطح کیفی خدمات آنها به واسطه بازخوردهایی که عموماً در فاز سوم گردشگری هوشمند دریافت می کنند، روز به روز در حال تقویت شدن است. ما هم در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سعی کرده ایم روی لبه تکنولوژی حرکت کنیم. برای شناساندن جاذبه های گردشگری، تاریخی و فرهنگی کشور و توزیع یکنواخت گردشگران بر بستر فضای مجازی نیز اقدام کرده ایم. برای معرفی بهتر اموال فرهنگی در تعدادی از موزه های تحت مدیریت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نسبت به راه اندازی اپلیکیشن موبایل راهنمای موزه ها و اماکن فرهنگی تاریخی اقدام کرده ایم که به عنوان مثال اپلیکیشن موزه ملی در کافه بازار در اردیبهشت ماه با رکورد سه هزار دانلود به عنوان اپلیکیشن برتر معرفی شد. در حوزه فروش خدمات نیز، تنها خدمت قابل فروش که بلیت موزه ها و اماکن تاریخی است را الکترونیکی کرده و فروش آن را بر بستر اینترنت و تلفن همراه قرار دادیم. اما استفاده مهمی که سازمان از فضای مجازی و سامانه همراه کرده است، طراحی اپلیکیشنی است که برای نظارت بر خدمات سفر مورد استفاده قرار می گیرد. با استفاده از این اپ شکایات متععدی در حوزه ارائه خدمات به گردشگران دریافت کرده و به صورت برخط اقدام به بررسی و پاسخگویی کرده ایم. برنامه‌ریزی مشخصی هم برای ارائه خدمات جدید بر بستر فضای مجازی داریم که تا پایان امسال خروجی های آن را ملاحظه خواهید کرد.

 

در راستای ارائه خدمات الکترونیکی به مردم، چه برنامه ای برای الکترونیکی کردن خدمات سازمان متبوع داشته و تا کنون چه اقدام هایی اجرایی شده است؟

تعداد خدمات دارای شناسه سازمان در حال حاضر ۱۸ خدمت است. بر همین مبنا طیفی از این خدمات را الکترونیکی کرده ایم. خدماتی از قبیل صدور مجوزهای سه‌گانه صنایع‌دستی (تولید انفرادی، جواز تاسیس کارگاه و تولید کارگاهی)، صدور مجوز دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، فروش الکترونیکی بلیت اماکن فرهنگی-تاریخی و همچنین تعدادی از خدمات سازمان در حوزه ثبت آثار میراث فرهنگی تاکنون الکترونیکی شده اند. ما در حال تعامل نزدیک با سازمان اداری و استخدامی هستیم و تعداد خدمات دارای شناسه سازمان را از ۱۸ خدمت به بیش از ۴۰ خدمت افزایش داده‌ایم. طبیعتا الکترونیکی کردن خدمات سازمان را بر اساس اسناد بالادستی از قبیل برنامه دوم اصلاح نظام اداری که اخیرا ابلاغ شده و شناسه‌هایی که از سازمان اداری و استخدامی دریافت می کنیم، ادامه می‌دهیم. الکترونیکی کردن فرایندهای سازمان جهت ارائه خدمت به ذی نفعان داخل و خارج سازمان با توجه به حجم مراجعات انجام می پذیرد و ما در حال حاضر علاوه بر خدمات الکترونیکی قبلی، خدمت صدور مجوز موافقت اصولی، مجوز ایجاد، اصلاح یا تکمیل تاسیسات گردشگری، نظارت بر تاسیسات گردشگری، اعتباربخشی تورهای مسافرتی، کارت راهنمایان گشت و اعطای تسهیلات به متقاضیان  را پیاده سازی کرده‌ایم. توسعه پورتال سازمان به منظور اطلاع رسانی بهینه در زمینه فعالیت‌های تخصصی سازمان، راه‌اندازی پورتال جامع گردشگری به زبان انگلیسی، اصلاح فرایندهای پرکاربرد سازمان در حوزه‌های گردشگری و سرمایه گذاری و ارائه خدمات جدید سازمان روی بستر تلفن همراه از جمله اقداماتی است که در چارچوب توسعه دولت الکترونیک در حال انجام آن هستیم.

 

آیا امکان ارائه خدمات نظیر فروش بلیت یا خدمات گردشگری به کمک کسب و کارهای نوپا (استارت آپ ها) فراهم بوده و در صورت امکان، استارت آپ ها چگونه باید برای گرفتن امکان و اجازه ارائه سرویس های در اختیار آن سازمان اقدام کنند؟

بله این امکان وجود دارد. با توجه به تجربه موفق فروش بلیت به صورت الکترونیکی در اماکن تحت پوشش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و رضایت گردشگران و بازدیدکنندگان از ارائه این خدمت به صورت الکترونیکی، کلیه کسب و کارهای نوپا در حوزه خدمات گردشگری می توانند با مراجعه به مرکز فناوری اطلاعات سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ضمن ارائه مدارک لازم، وب سرویس فروش بلیت سازمان را دریافت کرده و وارد عرصه فروش خدمت بلیت موزه ها و اماکن تاریخی شوند. با توجه به گستردگی این اماکن، امکان فعالیت گسترده ای برای بخش های نوظهور در این عرصه فراهم شده و طبق برنامه ریزی انجام شده در سازمان تا پایان امسال کلیه اماکن پربازدید در سراسر کشور تحت پوشش سامانه یکپارچه فروش بلیت قرار خواهند گرفت.

دیدگاه‌های این نوشته


*

code