موزه‌های صلح جهان

دوستی در آنسوی آبها

دامون منزوی، مشاور فنی ایکوم (شورای بین المللی موزه ها)

 

ایده اولیه ایجاد یک موزه صلح در اواسط دهه ۱۹۸۰ از جانب «جرالد درووت»(۱) برای نخستین‌بار مطرح شد. در سال ۱۹۹۰، «شیرین شاه»، دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مطالعات صلح دانشگاه «برادفورد»، مقاله‌ای با عنوان «موزه برای صلح» نوشت. دو سال بعد، شبکه بین‌المللی موزه‌ها برای صلح نخستین کنفرانس خود را در دانشگاه برادفورد در سال ۱۹۹۲ برگزار کرد که طی آن پیشنهاد شد که موزه صلح در برادفورد تاسیس شود. کمیته‌ای نیز برای جلب حمایتهای مالی و عمومی از این ایده ایجاد شد. موزه در ابتدا به نام «پروژه ملی موزه صلح» نامگذاری شد و در سال ۱۹۹۴ با کمک مالی پنج‌ساله از موسسه خیریه «جوزف روناتری»(۲) تاسیس و مکان موقتی بدان اختصاص داده شد تا اینکه در سال ۱۹۹۸ مکان دائمی موزه در مرکز شهر برادفورد شروع به کار کرد.

نمایشگاههای دائمی و موقت

نمایشگاههای منحصربفرد موزه صلح، به بررسی سابقه تاریخ صلح، مسائل معاصر، میراث محلی، داستانها، روایات و میراث شفاهی فعالان صلح‌طلب و همچنین فعالیتها و تلاشهایی که مردم جهت تغییر زندگی و جهان به مکانی بهتر انجام داده‌اند، می‌پردازد.

 

یادگیری و آموزش در موزه صلح

هدف از کارگاههای آموزشی موزه صلح، الهام‌بخشیدن به دانش‌آموزان و سمت و سو دادن افکار آنها درباره مسائل صلح‌آمیز است. در کارگاههای موزه به دانش‌آموزان اجازه داده می‌شود به برخی از آثار موزه دست بزنند و فرصت تولید روایت و تفسیر این آثار توسط دانش‌آموزان به آنها داده می‌شود. علاوه بر کارگاهها و فعالیتهای آموزشی داخل موزه، آموزشیاران کارگاههایی را نیز در داخل مدارس تهیه و تدارک دیده‌اند.

 

کارگاه شهروندان صلح‌جو

در این جلسه ها از دانش‌آموزان می‌خواهند که درباره معنی صلح و اینکه چگونه می‌توانند شهروندان صلح‌جویی باشند ابراز نظر کنند. سپس داستانهایی در مورد فعالیتهای جهانی صلح‌طلبانه در گذشته و حال، سازمانهای صلح برای آنها روایت می‌شود. در ادامه دانش‌آموزان با برنامه‌های صلح‌طلبانه که در موزه به نمایش درآمده است، آشنا می‌شوند.

فعالیتهای سرگرم‌کننده و عملی باعث می‌شود دانش‌آموزان درباره آرامش درونی خود و همچنین ارزش روابط صلح‌آمیز با دوستان و دیگران در جامعه فکر کنند. در پایان این کارگاه دانش‌آموزان یک تعهدنامه صلح درباره کلاس خودشان نوشته و همگی آن را امضا می‌کنند. موزه صلح برنامه‌های متعدد دیگری نظیر حقوق بشر، حقوق کودکان و جهان صلح‌آمیز را در برنامه‌های روزانه خود برای مخاطبان در نظر گرفته‌اند.

 

موزه صلح دیتون(۳)

این موزه تنها موزه صلح آمریکاست. موزه در یک ساختمان قدیمی مربوط به سال ۱۸۶۵ با همکاری داوطلبان و تحت یک سازمان غیرانتفاعی اداره می‌شود. اگر راههای مسالمت‌آمیز حل مشکلات هرگز آموزش داده نشود، نمی‌توان از مردم انتظار داشت که مجادلاتشان ختم به خیر شود. به نظر می‌رسد یکی از مراکزی که می‌تواند به این مهم بپردازد، موزه‌ها هستند. نه‌تنها در زمینه آموزش بزرگسالان؛ بلکه آموزش به کودکان و دانش‌آموزان جهت سوق دادن ایشان به سمت راههای صلح‌جویانه در مقابل فعالیتهای خشونت‌آمیز موزه‌ها می‌توانند نقش مثمرثمری داشته باشند.

موزه بین‌المللی صلح دیتون در سال ۲۰۰۴ تاسیس شد و سعی در افزایش آگاهی عمومی در زمینه استراتژی‌های غیرخشونت‌آمیز برای دستیابی به صلح در حال حاضر و همچنین پایه‌ریزی آن برای آینده کرد. موزه صلح دیتون بین‌المللی توسط «جرج فردریک آرتمن»، «رالف و کریستین دا»، «استیو فرایبورگ» و «لیزا ولتر»(۴) تاسیس شد. ماموریت آن الهام‌بخشیدن فرهنگ صلح در سطح محلی، ملی و بین‌المللی است. این موزه عضو شبکه بین‌المللی موزه‌های صلح است که دارای ۲۷ عضو از کشور‌های مختلف از جمله آلمان، ایران، ژاپن، کنیا و آفریقای جنوبی است.

مردم اغلب از واژه‌های صلح و عدم خشونت استفاده می‌کنند. اگرچه این دو واژه شاید به نظر مربوط به هم برسند، ولی دو معنی متفاوت دارند. صلح ممکن است به وضعیت آرام، بدون جنبش و ساکن اشاره کند؛ کیفیتی از زندگی با مساوات، عدالت و آرامش؛ یا عدم وجود جنگ و رفتارهای خشونت‌آمیز. بی‌خشونت ممکن است به شیوه‌ای از زندگی، یک فلسفه یا یک استراتژی برای ترویج و دستیابی به صلح اشاره داشته باشد.

در طول تاریخ، مردان و زنانی که به دیگران اهمیت می‌دادند از استراتژیهای غیرخشونت‌آمیز برای دستیابی به عدالت، صلح و جلوگیری از جنگ یا پایان‌بخشیدن به جنگ بهره برده‌اند. موزه صلح بین‌المللی دیتون این مردان و زنان را قهرمانان صلح می‌نامد. قهرمان موزه صلح فردی است که به جهان و ساکنان آن اهمیت می‌دهد و برای ایجاد تغییرات مثبت در جهان بدون توسل به زور و خشونت تلاش می‌کند.

از طریق فعالیتهای مختلف، نمایشگاهها و برگزاری رویدادها، موزه فرصتهای غیرتهاجمی و بدون ایجاد هر گونه تهدیدی را برای بررسی صلح، عدم خشونت و شجاعت و قهرمانی در زمینه‌های تاریخی و معاصر را ارائه می‌دهد. مطابق با روحیه بیطرفانه و همه‌جانبه، موزه انواع نظرات، پیشنهادها و ایده‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد، مشوق فعالیتهایی با زمینه‌های مشترک و خلق احساس وحدت و ایجاد اجماع عمومی است.

 

موزه صلح وین؛ پنجره‌هایی برای صلح

موزه صلح وین یک پروژه بسیار بلندپروازانه و معنی‌دار است که در وین، پایتخت اتریش واقع شده است. موزه تلاش دارد با آموزش مردم در مورد قهرمانان صلح به صلح جهانی کمک کند. این موزه با فراهم‌کردن یک فضای فیزیکی به‌عنوان محلی برای بحث در مورد صلح، نمایشگاه، نمایش فیلم و برنامه‌های مستند و همچنین برگزاری رویدادهای شگفت‌انگیز پایه‌گذاری شده است. این موزه همچنین یک محفل آموزشی است که منابع اطلاعاتی را برای دانش‌آموزان، معلمان، استادان و بازدیدکنندگان عمومی جمع‌آوری کرده و ارائه می‌دهد. آموزش صلح به‌عنوان مهمترین چشم‌انداز فعلی و بلندمدت موزه صلح وین در نظر گرفته شده است.

پروژه پنجره‌هایی برای صلح موزه صلح وین نیز به‌عنوان نخستین موزه صلح در جهان است که به‌عنوان یک موزه خیابانی، بدون پرداخت هیچگونه هزینه یا بلیتی درهای آن به‌صورت ۲۴ساعته به روی عموم مردم باز است.

پنجره‌هایی برای صلح یک طرح مشترک است که توسط موزه صلح وین اجرا می‌شود. در این پروژه پنجره‌هایی در مرکز شهر وین جهت نشان‌دادن شخصیتهایی از قلب تاریخ که زندگی خود را وقف صلح و بردباری کرده‌اند، تبدیل به ویترین می‌شوند.

این نمایشگاه از چهره‌هایی همچون «برتا فون ساتنر»، «نلسون ماندلا» و «مهاتما گاندی» و برخی افراد برجسته و شناخته‌شده دیگر تشکیل شده است. این نخستین پروژه در نوع خود در جهان است که به معرفی قهرمانان صلح، آن هم درون پنجره‌ها می‌پردازد.

موزه صلح وین با نشان‌دادن شخصیتهایی که تاریخ را از طریق فعالیت و شجاعت و استقامت خود تغییر داده‌اند، آموزش و راهنمایی‌هایی را به کسانی که در جلوی پنجره‌های صلح متوقف شده‌اند، ارائه می‌دهد. بازدیدکنندگان همچنین به ایده‌ها و تجربه‌های جدیدی در مورد ایجاد صلح در زندگی روزمره خود طی این بازدیدها دست خواهند یافت.

«کمک شما به ما برای ایجاد این نمایشگاه و نشان‌دادن زندگی کسانی که تاریخ را از طریق فعالیت و شجاعت صلح پایدار خود تغییر داده‌اند، به شما نیز یاری خواهد کرد که آموزش و الهام‌بخشی آنها را ببینید. بازدیدکنندگان از دیدار نمایشگاه با ایده‌های جدید در مورد چگونگی ادغام صلح در زندگی روزمره خود دور خواهند ماند. به‌عنوان یک حامی پنجره، به تغییر جهان به یک مکان بهتر، صلح‌آمیز، یک پنجره در یک زمان کمک خواهید کرد.»

 

موزه صلح هیروشیما

در ششم آگوست ۱۹۴۵ یک بمب اتمی در مرکز شهر «هیروشیما» منفجر می‌شود و در پی آن هیروشیما به‌شدت ویران شده و تبدیل به نخستین شهر جهان می‌شود که توسط یک بمب اتمی مورد حمله قرار گرفته است. در ماه مه ۱۹۴۹ قانونی توسط مجلسین ژاپن درباره یادبود شهری هیروشیما به تصویب می‌رسد. در آگوست همان سال متعاقب رای‌گیری که با اکثریت ۹۰درصدی رای‌دهندگان شهر هیروشیما همراه می‌شود، قانون ساخت‌وساز شهر در مورد یادبود صلح هیروشیما اعلام شده و طرح گروه «کن کنتا تانگ»(۵) برنده رقابت طراحی برای پارک یادبود صلح می‌شود. در سپتامبر همان سال بقایای به جای مانده از بمباران اتمی برای نخستین‌بار به نمایش عمومی گذاشته می‌شود. سرانجام در فوریه ۱۹۵۱ ساخت‌وساز موزه یادبود صلح شروع می‌شود، ۲۴ آگوست ۱۹۵۵ موزه یادبود صلح هیروشیما شروع به کار کرده و گروهی از داوطلبان با تشکیل انجمنی شروع به جمع‌آوری آثار به جای مانده از بمباران اتمی هیروشیما و تشویق شهروندان برای پیوستن به این برنامه می‌کنند. در سال ۱۹۵۸ بخشهای بیشتری به موزه اضافه می‌شود. بازسازی، ساخت ماکت و اضافه‌شدن بخشهای دیگر به موزه در سالهای ۱۹۹۱، ۱۹۷۵ و ۱۹۹۴ نیز ادامه می‌یابد. در ژوئیه ۲۰۰۶ ساختمان اصلی موزه به‌عنوان یکی از مهمترین بناهای فرهنگی ساخته‌شده بعد از جنگ جهانی دوم در ژاپن شناخته شد.

نمایشگاه دائمی موزه صلح هیروشیما با یک نمایشگاه مقدماتی که به معرفی موضوع می‌پردازد، در طبقه سوم ساختمان شرقی آغاز می‌شود. سپس بازدیدکنندگان به بخش واقعیت بمباران اتمی و گالری اصلی در ساختمان مرکزی هدایت می‌شوند. در ادامه با بازگشت به ساختمان شرقی به طبقه سوم رفته، به کشف و بررسی خطرات سلاح اتمی می‌پردازند و از تاریخ هیروشیما نیز در طبقه دوم اطلاع خواهند یافت.

نمایشگاه دائمی ساختمان اصلی نیز به وسایل شخصی و آثار به جای مانده از قربانیان بمباران هیروشیما اختصاص دارد و عکسها و تصاویری از فاجعه هیروشیما در این بخش به معرض نمایش گذاشته شده است. در ساختمان شرقی، همراه با نمایشگاههای دائمی درباره خطر سلاحهای هسته‌ای و تاریخچه هیروشیما، ویدئوهایی از بازماندگان و روایتهای آنان از بمباران اتمی هیروشیما پخش می‌شود. نمایشگاههای موقت نیز در سالن ویژه نمایشگاه در طبقه اول و همچنین طبقه همکف اغلب دایر است.

 

گالری صلح کامبوج

گالری صلح کامبوج در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۸ افتتاح شد و به‌عنوان یک فضای منحصربفرد برای به‌اشتراک‌گذاری، یادگیری و بازتاب گذار کامبوج از جنگ به سوی صلح و آینده‌ای مثبت شروع به فعالیت کرده است. نمایشگاههای این گالری نشان‌دهنده سرعت، انعطاف‌پذیری و خلاقیت طرحهای ایجاد صلح برای بازسازی کشور پس از سه دهه خشونت است.

گالری صلح کامبوج طیف وسیعی از برنامه‌های آموزشی را متناسب با گروههای دانشگاهی، مروجان صلح، پزشکان و انواع گروههای تور و گردشگران، جهت افزایش آگاهی عمومی درباره صلح و همچنین ایجاد لایه‌های عمیقتری از ایجاد صلح و فرهنگ آشتی به‌صورت حرفه‌ای ارائه می‌دهد.

 

(۱) Gerald Drewett

(۲) Joseph Rowntree Charitable Trust

(۳) Dayton

(۴) J. Frederick Arment, Ralph and Christine Dull, Steve Fryburg and Lisa Wolters

(۵) Kenzo Tange Group

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

دیدگاه‌های این نوشته


*

code