یزد؛ استانی با یک شهر جهانی

نگین کویر مرکزی

 

یزد، سرزمین جلوه هایی از باشکوه ترین و درخشان ترین میراث فرهنگی و تمدن کهن ادوار مختلف تاریخی ایران را در خود جای داده است. تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته، به طوری که در عهد پیشدادیان طوایف در حال کوچ از بلخ به پارس، این سرزمین را «یزدان» نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد. از مهم ترین مراکز اسکان اولیه این سرزمین به «مهرپادین» (مهریز)، «فهرشان»، «پهره» (فهرج)، «خورمیش»، «ادر» (اردکان)، «شواز»، «قلاع موبدان» (میبد)، «طرنج»، «عقدا» و «اشکذر» می توان اشاره کرد. شهر یزد به عنوان محلی پاک و مقدس در راس تمام آبادی های مزبور قرار داشته است. دره های سرسبز و مناطق ییلاقی، چشمه سارها، ارتفاعات و قله ها، غارها، حیات وحش و شکارگاه ها و به ویژه جاذبه های کویری از خصوصیات جالب توجه طبیعت یزد است که برخی از آنها جزء تفرجگاه های مهم مردم استان به شمار می آید.

استان یزد از لحاظ کنش های فرهنگی نیز جالب توجه است. این منطقه از لحاظ رفتارهای فرهنگی مردم کانون گوناگونی هاست و در این بین خصوصیات فرهنگی زرتشتیان از پیشینه تاریخی درخشانی برخوردار است. زرتشتیان طبق آیین زرتشت مراسم ویژه ای را در روزهای معینی از سال برگزار می کنند که از دیدگاه جهانگردی برای افراد مسلمان و پیروان سایر ادیان جالب توجه و دیدنی است.

در این راستا اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری یزد طی ۴۰ سال گذشته فعالیت های متعددی در بخش های مختلف گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی انجام داده است.

 

گردشگری

در بخش ایجاد اماکن پذیرایی بین راهی در حالی که تعداد این مراکز قبل از انقلاب ۱۴ واحد بود، با تغییرات ۲۵۷ درصدی، تعداد این واحدها بعد از انقلاب به ۵۰ واحد رسید. تعداد تاسیسات اقامتی (میهمان پذیرها) نیز در حالی که قبل از انقلاب ۶ واحد بود، بعد از انقلاب به ۱۸ واحد رسید. البته این آمار در بخش هتل ها رشد چشم گیری داشته؛ چنان که تعداد هتل های استان یزد قبل از انقلاب ۳ واحد بود که بعد از انقلاب با ساخت ۴۹ واحد، تعداد هتل ها به ۵۲ واحد رسید.

در کل می توان گفت تعداد اتاق تاسیسات اقامتی (هتل ها و میهمان پذیرها) که قبل از انقلاب ۲۵۸ بود، بعد از انقلاب به رقم ۱۶۵۶ رسید که تغییرات ۵۴۱ درصدی را نشان می دهد.

در حالی که استان یزد قبل از انقلاب در هیچ یک از بخش های تبدیل خانه های قدیمی به واحد گردشگری سفره خانه سنتی، تبدیل خانه های قدیمی به اماکن اقامتی (سنتی و بوم گردی)، ایجاد مجتمع خدمات رفاهی بین راهی و کمپینگ، تعیین مناطق نمونه گردشگری، تعیین روستاهای هدف گردشگری، تعیین شهرهای نمونه گردشگری (تفت، ابرکوه، میبد)، دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، دفاتر اطلاع رسانی گردشگری و موسسات آموزشی هتل داری و گردشگری و پایه میراث فرهنگی فعالیت نداشت، اما بعد از انقلاب شاهد توسعه این بخش ها بوده ایم.

پروژه های اقتصادی و سرمایه گذاری

در حالی که تا قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی تنها ۹ واحد اقامتی میهمان پذیر و هتل (متل) و ۱۴ واحد پذیرایی بین راهی در استان وجود داشت، اکنون به برکت این انقلاب شمار تاسیسات گردشگری به ۴۸۲ واحد افزایش یافته که شامل ۵۲ واحد هتل و هتل آپارتمان، ۱۸ واحد میهمان پذیر، ۱۸ واحد اقامتگاه سنتی، ۷۵ واحد اقامتگاه بوم گردی، ۸۸ باب خانه مسافر، ۵۶ واحد پذیرایی سنتی، ۵۰ واحد پذیرایی بین راهی، ۸۹ دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری، ۱۵ واحد اطلاع رسانی گردشگری و ۱۱ واحد کمپ و مجتمع گردشگری و خدماتی بین راهی است.

 

یزد در حوزه میراث فرهنگی چه کرد؟

شاید به جرات بتوان گفت یکی از بزرگ ترین دستاوردهای اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد طی چهار دهه گذشته، ثبت بافت تاریخی و قدیمی شهر یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو است. البته این استان همچنین طی ۴۰ سال گذشته موفق شده پنج اثر را در یونسکو به ثبت برساند.

اگر بخواهیم به آثار به ثبت رسیده در فهرست آثار جهانی یونسکو و بافت های شهری و روستایی ثبت ملی اشاره داشته باشیم، می توان از ثبت جهانی بافت تاریخی یزد، ثبت جهانی قنات «زارچ»، ثبت جهانی قنات «حسن آباد»، ثبت جهانی باغ «دولت آباد»، ثبت جهانی باغ «پهلوانپور»، ثبت ملی بافت تاریخی شهر یزد، ثبت ملی بافت فرهنگی- تاریخی شهرستان میبد، ثبت ملی بافت تاریخی شهر ندوشن، ثبت ملی بافت تاریخی ابرکوه، ثبت ملی بافت تاریخی شهر احمدآباد، ثبت ملی بافت داخل حصار اردکان، ثبت ملی بافت محلات خارج از حصار اردکان، ثبت ملی بافت روستای «سروسفلی»، ثبت ملی بافت روستای «چاه افضل» و ثبت ملی بافت روستای «ترک آباد» اشاره کرد.

البته یزد در حوزه ثبت آثار تاریخی در فهرست میراث ملی نیز رشد چشم گیری داشته؛ چنان که قبل از انقلاب تعداد آثار ثبتی این استان ۴۴ اثر بود که بعد از انقلاب با ثبت ۱۷۳۰ اثر، رشد ۳۸۳۲ درصدی را نشان می دهد.

بر اساس آمارهای ارائه شده می توان گفت طی ۴۰ سال گذشته، ۷۲۱۰ اثر غیرمنقول فرهنگی- تاریخی مرمت شده؛ این در حالی است که قبل از انقلاب فقط ۳۹ اثر مرمت شده بود. همچنین تاکنون ۳۰ موزه ایجاد شده است.

 

صنایع دستی از نوع ملی و جهانی

استان یزد در حوزه صنایع دستی نیز فعال بوده؛ چنان که طی ۴۰ سال گذشته و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، ۴۷ رشته صنایع دستی توانستند نشان ملی مرغوبیت صنایع دستی را اخذ کنند. همچنین دو اثر توانستند نشان بین المللی مرغوبیت و اصالت در تولیدات صنایع دستی را به دست آورند. البته ۱۹ اثر در رشته های صنایع دستی نیز در فهرست میراث ناملموس ثبت شده اند. در این راستا، ۲۵ نمایشگاه و فروشگاه دائمی صنایع دستی نیز ایجاد شده است.

دیدگاه‌های این نوشته


*

code