مازندران، خاستگاه نساجی

مریم مقدسی

 

نخستین نشانه‌های صنعت نساجی در ایران را باید در روزگار باستان و آثار به‌جامانده از آن روزگار جست. با مطالعه نقوش برجسته و تصاویر روی ظروف سیمین و سفالین باقی‌مانده از آن روزها و البسه‌ای که با ظرافت و دقت بر تن شاهان و ملازمانشان دیده می‌شود، می‌توان به تبحر ایرانیان در این صنعت پی برد. هرچند آثاری ارزشمند از پارچه‌های ایرانی در شهر سوخته و سیلک و محوطه‌های باستانی دیگر به دست آمده است، اما همواره مازندران یکی از اصلی‌ترین خاستگاههای صنعت نساجی در ایران بوده؛ جایی که هنوز هم می‌توان آثاری از نساجی سنتی را در روستاهای کوچک آن مشاهده کرد. در سالهای نه‌چندان دور و پیش از افتادن سایه سنگین تولیدات چینی بر همه امور و صنایع کشور هم بزرگترین کارخانجات نساجی در این منطقه قرار داشت. کارگاههای انگشت‌شمار نساجی سنتی هنوز هم در گوشه‌وکنار این استان دیده می‌شوند؛ کارگاههایی که سعی دارند این هنر ـ صنعت کهن را زنده نگه دارند.

در نزدیکی بهشهر روستایی قرار دارد که نامش در منطقه مازندران با نساجی گره خورده است؛ «متکازین» روستایی است که صنعتگران نساجی مازندران آن را با گلیمچه‌های معروفش می‌شناسند. گلیمچه‌ای که در تمام منطقه با همین نام بافته می‌شود؛ «گلیمچه متکازین» نساجی روستای متکازین و روستاهای اطراف آن از گذشته‌های دور به کیفیت و مرغوبیت شهره بوده، اما کمتر این نام را در میان برندها و نام‌های بزرگ بافندگی در ایران می‌بینیم. این نام در منطقه مازندران شناخته‌شده‌تر از دیگر مناطق کشور است. گلیمچه متکازین در حقیقت نوعی جاجیم است که در ابعاد ۶۰ در۸۰ تا ۱۲۰در۷۰ با دستگاههای دو وردی بافته می‌شود. تارهای گلیم از رشته‌های سفید پنبه‌ای پرتاب و پود زمینه و پود اضافی ـ که نقوش را به وجود می‌آورد ـ از نخهای پشمی که اغلب به رنگ قرمز یا سورمه‌ای هستند، تهیه می‌شود.

نقوش اصیل و کهن گلیمچه متکازین را می‌توان در چهار دسته اصلی قرار داد؛ نقوش هندسی مثل نقش «چهارخانه»، «چپ پیچ پیاله»، «سربند کلاه»؛ نقوش گیاهی مثل «شکوفه»، «دارداری»؛ نقوش حیوانی مثل «پنجوک» (پنجه پای مرغ) و نگاره‌های مرغی‌شکل و نقوش سماوی که شامل نقوشی الهام گرفته‌شده از خورشید یا ستارگان است مثل «افتاب دیر». اما امروز نقوش پرکاربردی که در گلیمچه‌ها بیشتر دیده می‌شود، شامل «سُر دِپیچ»، «سُر» یا «چپ پیچ سُر»، «چخماخی»، «پنجوک»، «چار برج چپ پیچ»، «اِفتاب تیر» و «دارداری» هستند.

متکازینی‌ها گلیمچه و دیگر منسوجات‌شان را در دارهای ایستاده و نیمه‌ایستاده در کرچال‌ها (چاله‌ای که دار بافندگی در آن قرار می‌گیرد) می‌بافند. با نقوشی که اغلب هندسی یا با الهام از طبیعت در ذهن بافنده‌ها شکل می‌گیرد؛ نقوشی که از دیرباز بوده و همچنان بر گلیم و پارچه و پلاس و جاجیم‌هایی که در این روستا تولید می‌شود، دیده می‌شود. اصول بافت و نقوشی که در بافت گلیمچه متکازین به کار می‌رود، در قائمشهر و تنکابن و سوادکوه هم مورد استفاده بافنده‌ها قرار می‌گیرد و گلیمی که با این اصول بافته می‌شود با نام گلیم متکازین عرضه می‌شود. کیفیت و اصالت ماندگار این محصول باعث شد تا در سال ۱۳۸۹ «گلیمچه متکازین» موفق به دریافت مهر اصالت یونسکو شود.

مسئولان استانی حوزه صنایع دستی از تلاش‌شان برای حفظ و احیای این صنعت در استان به‌ویژه در روستاهایی نظیر متکازین می‌گویند و اینکه تمرکز اداره کل میراث فرهنگی بر این است که انگیزه صنعتگران و بافندگان بیشتر شود تا همین تعداد معدود کارگاه فعال در منطقه به فعالیت خود ادامه دهند. در حال حاضر با کاربردی‌کردن منسوجات و استفاده از نقوش گلیمچه متکازین برای تولید کیف و کفش و لباسهای مختلف تلاش می‌شود تا این هنر علاوه بر معرفی در بازار، انگیزه بیشتری در صنعتگران ایجاد کند و توجیه اقتصادی این محصول منجر به برپا ماندن کارگاههای تولیدی شود.

درباره وجه تسمیه روستا و انتخاب این نام برای منسوجات تولیدشده در روستا؛ بویژه گلیمچه آن، چند روایت وجود دارد؛ بعضی می‌گویند متکازین نامی ساسانی است که از دیرباز روی این روستا بوده و کسی معنای این نام را در جایی ذکر نکرده است. دیگر اینکه در گویش محلی مازندرانی «مِتکا» به بالشی گفته می‌شود که به‌عنوان تکیه‌گاه یا وسیله‌ای برای خواب مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما در این روستا مِتکاهایی تهیه می‌شد که برای راحتی کسانی که سوار اسب می‌شدند، روی زین اسب قرار می‌گرفت. به متکاهایی که روی زین قرار می‌گرفتند، «متکازین» می‌گفتند. از گذشته‌های دور تولیدات و منسوجات روستاهای بهشهر به همین نام شهرت پیدا کرد و بعدها این روستا که بیشترین تولید منسوجات را داشت، به نام متکازین مشهور شد.

 

*با تشکر ویژه از «حسین ایزدی»، معاون صنایع دستی استان مازندران و «رها جمشیدی»، کارشناس اداره کل میراث فرهنگی مازندران.

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

 

نقش خورشیدخانم بر بشقاب‌

مریم مقدسی

 

میبد را بیشتر به سفال‌هایش می‌شناسند. این روزها در ورودی این شهر کارخانه‌ها و فروشگاه‌های بزرگ و کوچک سفال و سرامیک خودنمایی می‌کند. بسیاری از شهرهای مختلف برای خرید عمده ظروف مصرفی خود به میبد می‌آیند. فروشندگان در طول روز مشغول بسته‌بندی سفارش‌های شهرهای دیگر هستند و بازار سفال و سرامیک میبد وضعیت خوبی دارد و محصولات جدید و مدرن نیز پایش به این هنر میبدی‌ها باز شده است. یکی از هنرمندان قدیمی میبد، اما دوباره به‌سراغ نقوش قدیمی سفال میبد رفته و آنها را احیا کرده است.

«عباس پورغلامی میبدی» از هنرمندان قدیمی سفال و سرامیک در شهر میبد است. او این هنر را به‌طور خانوادگی دنبال می‌کند و حالا نقش‌های کمتر دیده‌شده و فراموش‌شده سفال میبد را احیا کرده است: «از پنج‌سالگی کنار پدرم هنر سفال و سرامیک را شروع کردم و از آن زمان همراه خانواده به این هنر مشغول بودم. قبلا در میبد همه سفال کار می‌کردند، ولی سال‌هاست که به جای سفال، چینی و سرامیک تولید می‌کنیم.»

پورغلامی میبدی هنوز این هنر را به‌صورت خانوادگی ادامه می‌دهد و پای نسل جدید را به هنر سفال و سرامیک باز کرده است: «کارگاه من خانوادگی است و دو دختر و یک پسرم همراه من در این کارگاه مشغول هستند. کوره‌ای راه‌اندازی کردیم و کارها را خودمان تا پخت انجام می‌دهیم. طرح‌های محصولات همه با دست و رنگ طبیعی زده می‌شود. بعد از آن یک نفر وظیفه نقاشی و رنگ‌کردن طرح‌ها را بر عهده دارد. بعد از مرحله نقاشی، محصولات زیر لعاب می‌روند و در آخر در دمای ۱۲۰۰ درجه پخت می‌شوند.»

سفال و سرامیک میبد تابع بازار است و شاید همین دلیلی شده که بیشتر محصولات به سمت سرامیک و وسایل مصرفی برود. این روزها بیشتر زیرساخت‌های گردشگری یزد مانند هتل‌ها، رستوران‌ها و اقامتگاه‌های بوم‌گردی از ظروف میبد استفاده می‌کنند و در خانه بیشتر یزدی‌ها این محصول دیده می‌شود. محصولات مصرفی میبد پا را از استان فراتر گذاشته‌اند و در شهرهای دیگر نیز فروش خوبی دارند و حتی به خارج نیز صادر می‌شوند. حالا اما طرح‌های قدیمی این هنر دوباره از گنجه‌ها بیرون آورده شده تا روی محصولات بنشینند و اصالت نقوش میبد را حفظ کنند.

به‌تازگی نمایشگاهی در سازمان میراث فرهنگی برگزار و ده‌ها نقش احیاشده هنرمند میبدی به روی بشقاب‌ها به نمایش گذاشته شده بود. عباس پورغلامی درباره طرح‌هایی که احیا کرده، می‌گوید: «۵۰ طرح بسیار قدیمی را احیا کردم. این طرح‌ها، همان طرح‌هایی است که زمانی پدرم آنها را روی محصولات کار می‌کرد و مدتی بود‌ که کسی آنها را روی محصولات اجرا نمی‌کرد. طرح‌ها را بر اساس کارهای قدیمی احیا کردیم تا دوباره نقوش قدیم میبد زنده شود. این نمونه‌ها همچنین می‌توانند نقوش سفال میبد را برای نسل‌های بعدی زنده نگه دارند.»

این هنرمند میبدی درباره قدمت این سفال‌ها نیز می‌گوید: «نمونه قدیمی این طرح‌ها در مو‌زه‌ها وجود دارد. طرح‌هایی که احیا شده، به‌طور آزمایشی برای نمایش تنها روی بشقاب آورده شده‌اند. این مجموعه نمونه کار است و بعد از آن طرح‌ها روی کاسه، لیوان و پارچ نیز قابل اجرا شدن هستند.»

فرایند تولید سفال و سرامیک میبد به‌صورت دستی زمانبر و پرزحمت است. با این وجود پورغلامی می‌گوید که امکان تولید انبوه این کارها در قالب سفارش‌های بالای هزار عدد هم وجود دارد.

میبد به‌دلیل خاک خوبی که دارد، از قرن‌ها پیش مامن سفال‌سازان بوده و برخی قدمت این هنر در میبد را بسیار قدیمی گمانه‌زنی کرده‌اند. با این وجود در سال‌های اخیر محصولات میبد به جای رفتن به سمت محصولات هنری و تزئینی، راه متفاوتی را طی کرده تا بتواند به خانه‌های بسیاری راه پیدا کند. مصرفی‌شدن و کاربردی‌سازی محصولات سفال و سرامیک میبد یکی از نمونه‌های موفق در بازار صنایع دستی ایران است. هرچند همواره در جریان کاربردی‌سازی و تولید انبوه بخشی از اصالت‌های ساخت و پرداخت محصولات از بین می‌رود، اما حالا باززنده‌سازی نقوش قدیمی سفال میبد، نقشه راهی برای نسل‌های بعدی هنرمندان میبدی است تا با مراجعه به آنها بتوانند اصالت نقوش را در محصولات سفال و سرامیک میبد حفظ کنند.

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

آفتاب طلایی که بر قند پارچه می‌نشیند

فرزانه قبادی

 

«توبافی صنایع دستی مردم خراسان جنوبی است که چند قرن است میان زنان این منطقه سینه‌به‌سینه منتقل می‌شود.»

مریم خانم از اهالی «خوسف» است؛ یکی از روستاهای خراسان جنوبی. برای آنها توبافی یکی از کارهای معمولی است که همه زنان آن را یاد می‌گیرند. روزها با کارگاهشان خلوت می‌کنند، هر تاروپود را کنار هم می‌گذارند، در هنگام کار در خیال غرق می‌شوند و با هر خیال یک رج می‌زنند.

اینها را لازم نیست کسی به شما بگوید، پارچه‌ها را که ببینید، می‌فهمید یک پارچه صد رج، صد خیال یک زن از اهالی خراسان جنوبی را در خود دارد. زنانی که اهل کویر می‌خوانندشان، اهل سرزمین‌های آفتاب تابان، زعفرانهای بنفش و زرشک‌های سرخ.

و انگار سرخی همین زرشکها، سبزی برگهایشان و زردی طلایی آفتاب روی پارچه‌ها نقش می‌بندد. این پارچه‌ها رنگ و بوی سرزمینی از جنوب خراسان را دارند.

توبافی، تونبافی، حوله‌بافی سنتی یا حوله بیرجندی هنر بافت پارچه‌بافی در خراسان جنوبی است که حدود ۳۰۰ سال قدمت دارد.

در دهه‌های اخیر این هنر کمرنگ شده‌ بود تا آنکه با احیای این صنعت دستی در روستای «خراشاد» از توابع بیرجند، این روستا در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان روستای جهانی صنایع دستی در شورای جهانی صنایع دستی به ثبت رسید. اکنون در خراشاد کارگاههای بسیاری برای توبافی وجود دارد.

مریم خانم اما توبافی را در کارگاه یاد نگرفته؛ بلکه به‌طور سنتی و نسل در نسل از مادرش آموخته؛ به همین خاطر دوست ندارد نام کاملش گفته شود، گمان می‌کند شاید از کسانی که در کارگاه توبافی را یاد گرفته‌اند، کمتر بلد باشد؛ غافل از اینکه احیای این صنعت با جمع‌آوری دانش جوامع بومی شکل گرفته و تفاوت اندکی که توبافی هر روستا با روستای دیگر دارد، خود به ارزش این هنر اضافه می‌کند.

مریم خانم در خوسف با یک دستگاه (کارگاه) گلی که در بهارخواب خانه داشته، کار می‌کرده‌ اما پس از ازدواج و آمدن به بیرجند با کارگاه فلزی کار می‌کند. «نخ را با دستگاهی به نام «توتنی» مانند دار قالی چله‌کشی می‌کنیم و روی تیغ کارگاه قرار می‌دهیم، یک کارگاه علاوه بر تیغ که تار پارچه روی آن قرار می‌گیرد، پدال هم دارد که طرح پارچه را تعیین می‌کند، دستگاهها بین دو تا چهار پدال دارند، پود هم با حرکت دستی ماسوره بر عرض پارچه بر تار می‌نشیند و این‌گونه پارچه بافته می‌شود.»

طرحهای این پارچه متفاوت است، برخی از این طرحها عبارتند از: «کلو» که به معنای انداختن چهارخانه‌های ریز روی پارچه است، «گنتی» که روی پارچه برجستگی ایجاد می‌کند، «چهارکشاله» که چهارخانه‌های منظمی روی پارچه می‌اندازد و «ساده‌بافی» که پارچه‌ای با بافت یکدست درست می‌کند.

مریم خانم می‌گوید: «گاهی دور پارچه هم، به قول امروزی‌ها که در کارگاه کار می‌کنند، حاشیه می‌اندازند.»

به‌سختی معادل بومی «حاشیه» را از زیر زبان مریم خانم می‌کشم: «قند، ما در روستا به حاشیه‌ توبافی می‌گوییم قند کار، اما شما همان حاشیه را بنویس که درست‌تر است.» قند‌ها رنگهای مختلف دارند، گاهی قند سبز می‌اندازند بر پارچه نباتی‌رنگ و گاهی قند زری بر پارچه سفید که دل هر بیننده‌ای را می‌برد، گاهی هم قند سفید بر پارچه‌های قرمز می‌نشیند.

مریم خانم توضیح می‌دهد: «جنس‌ نخها از پنبه است یا نخ ریس برقی؛ پنبه بیشتر برای سفره نان و ریس برقی که از مغازه آن را می‌خریم، برای حوله‌بافی استفاده می‌شود. در گذشته از پشم دام هم نخ درست می‌کردند. رنگ نخ هم با مواد طبیعی بود و بیشتر از رنگهای قرمز، سفید، زرد و آبی استفاده می‌شد، پارچه‌ها را گاهی با نخ یکرنگ و گاهی با رنگهای ترکیبی می‌بافتند.»

پوست انار، کلاله زعفران، پوست گردو و… از جمله موادی بودند که به‌طور سنتی نخ توبافی را با آن رنگ می‌کردند.

او درباره اندازه پارچه‌ها می‌گوید: «عرض پارچه بستگی به اندازه تیغ دستگاه دارد، حوله‌ها را معمولا ۷۰ سانتی‌متر در یک متر می‌بافیم و سفره را یک متر در یک متر، اما این اندازه‌ها می‌تواند متفاوت شود، الان هم کاربرد سنتی توبافی هم تغییر کرده و می‌بینیم که خانمهای بافنده حتی برای مانتو هم پارچه می‌بافند و بسیار هم از آن استقبال شده‌ است، بویژه خانم‌هایی که کارهایشان را در نمایشگاهها به تهران و استانهای دیگر می‌برند، بسیار از استقبال مردم از این پارچه‌ها برای کاربردهای مختلف می‌گویند.»

قیمت توبافی نسبت به دیگر صنایع دستی زیاد نیست و یک حوله صورت توبافی معمولا حدود ۲۰-۳۰ هزار تومان قیمت دارد.

 

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

طرح فروش ویژه حصیر توسط شرکت تعاونی حامیان میراث فرهنگی به صورت آنلاین و فروش در نمایشگاه های صنایع دستی آغاز شده است برای خرید و حمایت از هنرمندان صنایع دستی از لینک زیر اقدام نمایید با تشکر
فروشگاه اختصاصی محصولات صنایع دستی: ورود به فروشگاه

سیزدهمین نشست سران سازمان همکاری های اقتصادی (اکو) ، یازدهم اسفندماه جاری در اسلام آباد پاکستان پایان یافت و «حسن روحانی» ، رئیس جمهوری کشورمان نیز در این نشست شرکت کرد.
به گزارش ایرنا ، روحانی در این سفر افزون بر دیدار دوجانبه با همتای ترکیه ای خود و نیز نخست وزیر پاکستان در سخنرانی نشست اصلی گفت: پایه گذاران اصلی اکو (ایران، ترکیه و پاکستان) بر اساس برآوردها در کمتر از ۱۵ سال آینده، جزو ۲۰ اقتصاد برتر جهان خواهند بود و این نویدبخش آینده ای درخشان تر برای منطقه ماست.
این نشست در حالی به کار خود پایان داد که نمایندگان بخش خصوصی در اتاق بازرگانی،‌ صنایع،‌ معادن و کشاورزی ایران در نشست های جانبی این رویداد، پیشنهادهای خود را برای توسعه همگرایی اعضا ارایه کردند.
توافق برای گشایش شعبه بانک ملی در پاکستان، بررسی طرح های ریلی استانبول-تهران-اسلام آباد و بندرعباس- آلماتی در نشست اکو،تشریح مزیت های گردشگری ایران و راهکارهای ایرانی برای تسهیل همکاری های گردشگری اکو از جمله دستاوردهای نشست سران سازمان همکاری های اقتصادی است .

توافق برای گشایش شعبه بانک ملی در پاکستان
جلسه کمیته صنعت و سرمایه گذاری اتاق بازرگانی و صنعت اکو در اتاق بازرگانی پاکستان با حضور نمایندگان اتاق های بازرگانی ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان، قرقیزستان، اتاق اکو و نماینده دبیرخانه اتاق اکو در اسلام آباد برگزار شد.
به گزارش پایگاه خبری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، اتاق بازرگانی و صنعت اکو در این نشست اعلام کرد: با بانک های ایرانی به توافق رسیده ایم و قرار است بانک ملی ایران نخستین شعبه خود را در پاکستان دایر کند.
همچنین در نشست یاد شده، حمایت اتاق ایران از سرمایه گذاری مشترک با بخش های خصوصی کشورهای عضو اکو اعلام شد.
نماینده اتاق ایران در کمیته اتاق اکو، مزایای استفاده از سرمایه گذاری خارجی در کشورهای عضو و ایجاد مقررات و قوانین زمینه ساز حضور سرمایه گذاران خارجی را بویژه در جمهوری اسلامی ایران تشریح کرد.
کمیته ایرانی اتاق اکو از کشورهای عضو خواست با مشارکت یکدیگر، شرکت های مشترک صنعتی تشکیل دهند و با استفاده از مواد خام موجود در منطقه، کالاهای صنعتی تولید و به داخل و خارج منطقه صادر کنند. البته می توان در طرح های سرمایه گذاری خارجی اولویت را به کشورهای عضو داد تا ارتقای تجارت درون منطقه ای و اشتغالزایی را در کنار سایر مزایای تولید محصولات در منطقه شاهد باشیم.

پیشنهاد ارایه گزارش سه ماهه پیشرفت سرمایه گذاری های مشترک
در این نشست، رئیس اتاق اکو در تشریح مصوبات نشست وزیران اکو گفت: مواردی همچون افزایش سرمایه بانک توسعه تجارت اکو برای ارایه خدمات به طرح های سرمایه گذاری مشترک در منطقه، توافق بر سر اجرای موافقتنامه تجاری اکو (اکوتا) و ارایه فهرست کالاهای کشورهای عضو از جمله ایران برخی از این مصوبات بود.
«زبیر طفیل» پیشنهاد کرد: نقاط ضعف و قوت طرح های سرمایه گذاری در هر کشور عضو، بررسی و گزارش سه ماهه پیشرفت طرح های سرمایه گذاری مشترک چندجانبه به نشست های اتاق اکو ارایه شود.
«متین آنیل»، رئیس کمیته صنعت و سرمایه گذاری اتاق بازرگانی و صنعت اکو نیز توسعه همکاری های صنعتی و سرمایه گذاری بین کشورهای عضو و رفع موانع پیش رو را خواستار شد.
همچنین نماینده اتاق پاکستان اعلام کرد: پنج کشور موافقتنامه توسعه و حمایت از سرمایه گذاری اکو (آ.پی.پی.آی- APPI) را امضا و سه کشور تصویب کردند که این موافقتنامه در صورت تصویب از سوی همه کشورها، می تواند اجرایی شود.

برگزاری نشست آتی رهبران کسب و کار اکو در پاکستان
اتاق اکو درباره برگزاری نشست رهبران کسب و کار اکو اعلام کرد: این رویداد همزمان با مجمع رهبران تجاری جنوب آسیا (سارک) در سال ۲۰۱۷ در پاکستان برگزار می شود.
دبیرکل اتاق اکو در این راستا اظهار کرد: دسامبر ۲۰۱۶ (آذر- دی امسال) نخستین کنفرانس آژانس های توسعه سرمایه گذاری اکو در اسلام آباد برگزار شد. نشست دوم نیز در سال آتی برگزار می شود که البته هنوز هیچ کشوری برای میزبانی اعلام آمادگی نکرده است.

بررسی طرح های ریلی استانبول-تهران-اسلام آباد و بندرعباس-آلماتی در نشست اکو
نمایندگان اتاق های بازرگانی ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان، قرقیزستان و اتاق اکو در نشست کمیته حمل و نقل اتاق بازرگانی و صنعت اکو در اتاق پاکستان نیز حضور داشتند.
در این نشست اتاق های بازرگانی ایران، پاکستان و ترکیه به عنوان اعضای «کمیته تهیه گزارش» تعیین شدند.
رئیس کمیته حمل و نقل از اتاق ترکیه، طرح های مهم منطقه اکو در زمینه حمل و نقل بویژه راه اندازی قطار باری استانبول- تهران- اسلام آباد را تشریح کرد.
نماینده پاکستان هم بر لزوم تقویت همکاری ها در زمینه کشتیرانی و حمل و نقل ریلی تاکید کرد و افزود: راهگذرهای اسلام آباد- تهران- استانبول و همچنین قرقیزستان- تاجیکستان افغانستان ایران باید هر چه زودتر فعال شوند.
همچنین نماینده قرقیزستان به تشریح ۲ طرح چین- قرقیزستان و بندرعباس- آلماتی و نقش این خطوط در اتصال بازارهای منطقه اکو به سایر مناطق بویژه روسیه پرداخت.
در این نشست، نماینده اتاق اکو از لزوم بهره برداری از توانمندی های حمل و نقل ریلی برای اتصال کشورهای محصور در خشکی مانند کشورهای آسیای میانه به آبهای آزاد سخن گفت و درباره راهگذر اقتصادی چین- پاکستان (سی.پی.یی.سی- CPEC) گزارشی ارایه کرد.
نماینده ترکیه حمایت خود را از طرح کارت سفید بیمه رانندگان ترانزیت اعلام کرد. به گفته دبیرکل اتاق اکو، این طرح به همراه طرح «ویزا استیکر اکو» از طریق دبیرخانه به همه اتاق های عضو اطلاع رسانی شده است.
نماینده ترکیه همچنین از برنامه ریزی اتاق این کشور برای برگزاری چندین کارگاه آموزشی درباره کنوانسیون «تیر» در آینده نزدیک خبر داد.
به گزارش ایرنا، کنوانسیون تیر، کنوانسیون گمرکی سازمان ملل متحد در زمینه حمل و نقل بین المللی کالاست که زیر پوشش «کارنه» از مهمترین و جامع ترین مقررات گمرکی در سیستم ترانزیتی جاده ای قرار دارد و ناظر بر روابط بین حمل کننده، گمرک و سازمان ضامن است.
در حاشیه این نشست یادداشت تفاهمی بین ۲ شرکت ترکیه ای و پاکستانی برای برقراری پروازهای مستقیم بین پاکستان و کشورهای آسیای میانه امضا شد.

تشریح مزیت های گردشگری ایران
نشست کمیته گردشگری اتاق اکو با حضور نمایندگانی از سازمان‌های گردشگری ایران، پاکستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان و هیات اکو به ریاست «احمد اصغری قاجاری»، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران و نایب‌ رئیس اتاق بازرگانی و صنعت اکو، برگزار شد.
اصغری قاجاری در این نشست اظهار کرد: پارسال بیش از پنج میلیون گردشگر وارد ایران شد که ۴۵ درصد آنان از کشورهای منطقه اکو بوده‌اند. این امر بر اساس آمار سازمان جهانی گردشگری، بیش از هشت میلیارد دلار درآمد ارزی به همراه داشت.
به گفته وی، افزایش ۲ میلیارد دلاری درآمد گردشگری ایران در یک سال از توسعه مناسب زیرساخت‌های این صنعت در ایران نشان دارد.
مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۱۵ با مطالعه ۱۴۱ کشور جهان گزارش «شاخص رقابت‌پذیری گردشگری و سفر» را منتشر کرد و ایران را به عنوان اقتصادی‌ترین و ارزان‌ترین مقصد گردشگری جهان شناخت.
وی تاکید کرد: ایران بر اساس اسناد یونسکو (سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد) از نظر وجود آثار تاریخی و فرهنگی بین ۱۰ کشور نخست جهان و از نظر جاذبه‌های اکوتوریسمی و تنوع اقلیمی جزو پنج کشور برتر دنیا به شمار می رود؛ به همین دلیل ایران برای هرگونه همکاری در این زمینه بویژه با کشورهای منطقه و سازمان‌های منطقه‌ای مانند اکو آماده است.
اصغری قاجاری با یادآوری توان علمی و پزشکی کشور برای گردشگری سلامت از آمادگی اتاق ایران برای برگزاری دومین همایش بین‌المللی گردشگری سلامت کشورهای اکو در سال ۱۳۹۶ خبر داد.
وی گفت: مواردی چون «تسهیل در صدور روادید»، «همکاری با سازمان‌های بین‌المللی»، «ایجاد شبکه یکپارچه خدمات گردشگری و تأمین و آموزش نیروی انسانی متخصص» و «استفاده از تجربیات کشورهای عضو» می‌تواند به افزایش درآمدهای ایران از محل صنعت گردشگری بیانجامد.

راهکارهای ایرانی برای تسهیل همکاری های گردشگری اکو
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران درباره راهکارهای گسترش همکاری‌های گردشگری کشورهای عضو اکو گفت: نخستین راهکار، ساده‌سازی مراحل صدور روادید است؛ بحث صدور روادید مشترک منطقه اکو یکی از بحث‌های قدیمی است که خط مشی اصلی آن را سیاست خارجی دولت‌ها تعیین می‌کنند.
دومین راهکار، تقویت بخش خصوصی و جذب سرمایه‌گذاران خارجی در همه شاخه‌های صنعت گردشگری مانند سلامت، اکوتوریسم، ورزشی و فرهنگی- هنری است و دولت‌ها باید با ارایه تسهیلات لازم، راه را برای ورود سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی هموار سازند.
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، تعیین رایزن گردشگری در نمایندگی‌های خارجی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف بویژه اعضای اکو را بسیار مهم برشمرد و ادامه داد: این افراد می توانند در زمینه سفر، دریافت روادید و سایر اطلاعات لازم درباره کشور مقصد راهنمایی و مشاوره ارایه کنند که باید پس از اخذ موافقت‌های لازم در تعامل با وزارت امورخارجه و سایر نهادهای ذیربط اجرایی شود.
اصغری قاجاری چهارمین راهکار افزایش درآمد ایران از محل گردشگری را برگزاری نمایشگاه‌های گردشگری و صنایع دستی و رویدادهای مهم و تاثیرگذار اعلام کرد و افزود: با گسترش اینترنت و رسانه‌های ارتباط جمعی حتی می‌توان به برپایی نمایشگاه در فضای مجازی اندیشید.
هیات اعزامی اتاق ایران نیز در نشست کمیته گردشگری اتاق اکو، پیشنهادهای خود را برای گسترش همکاری های کشورهای عضو در زمینه صنعت گردشگری ارایه کرد.
بر این اساس، برگزاری همایش سالیانه منطقه‌ای با نام «نشست تخصصی نوروز در کشورهای اکو»، لغو روادید بویژه روادید درمانی، ورود فعالانه سازمان‌های حفاظت محیط زیست کشورهای عضو برای جلوگیری از تخریب جاذبه‌های طبیعی، دستیابی به برند مشترک گردشگری کشورهای اکو، کاهش حضور واسطه‌ها در گردشگری سلامت و افزایش تسهیلات مناسب زیرساختی و رفاهی گردشگری پیشنهاد شد.
مقررات‌زدایی و به حداقل رساندن دخالت دولت‌ها در مناسبات گردشگری منطقه اکو، ترویج کد جهانی اخلاق گردشگری، حمایت قانونی از سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی، آزادسازی اقتصاد گردشگری و تکمیل نهادهای این بازار و اصلاح مناسبات و حذف دیدگاه امنیتی در برخورد با گردشگران از دیگر پیشنهادهای ایران در نشست کمیته گردشگری اتاق اکو بود.
همچنین نمایندگان ایرانی عضو کمیته گردشگری اتاق اکو، پیشنهاد کردند به شرط حضور کارشناسان گردشگری کشورهای عضو اکو، نخستین مجمع تورگردانان و هتلداران اکو مردادماه سال آتی در ایران برگزار شود.
این نشست ، همزمان با دومین کنفرانس و نمایشگاه گردشگری سلامت اکو در آگوست ۲۰۱۷ در ایران برگزار می‌شود.
«محمدرضا کرباسی» دبیرکل اتاق بازرگانی و صنعت اکو، گفت: قرار شد مدیران عامل شرکت ‌های هوایی کشورهای عضو اکو در حاشیه دومین کنفرانس گردشگری سلامت ایران مذاکرات لازم را برای عقد یادداشت تفاهم ارایه تخفیف به مسافران داخلی اکو ادامه دهند.
اتاق اکو اعلام کرد در حال رایزنی با شرکت‌های هواپیمایی ترکیه، پاکستان و سایر کشورهای عضو اکو است تا به مسافرانی که به مقصد این کشورها سفر می‌کنند، در قیمت نهایی بلیت هواپیما تخفیف داده شود.
یکی دیگر از مصوبات کمیته گردشگری اتاق بازرگانی و صنعت اکو، تدوین کتاب «راهنمای گردشگری اکو» بود.
هیات رئیسه اتاق اکو از اعضا خواست اطلاعات مورد نیاز برای نگارش این کتاب را به دبیرخانه اتاق اکو ارسال کنند.

صنعتگران صنایع دستی معتقدند اگر شرایطی فراهم شود که در نمایشگاه‌های خارجی شرکت کنند، می‌توانند تمام محصولاتی را که عرضه می‌کنند، بفروشند درحالی‌که یکی از صنعتگرانی که تا کنون در حدود ۱۰ نمایشگاه خارجی حضور داشته، به نتایج دیگری رسیده است.
یاسر یامی که حدود ۲۰ سال است در هنرهای چوبی و خراطی فعالیت می‌کند، معتقد است: «درباره جمله «هنر نزد ایرانیان است و بس» اغراق کرده‌ایم درحالی‌که در واقعیت این‌طور نیست. بسیاری از صنعتگرانی که در حوزه سفال و سرامیک فعالیت می‌کنند، معتقدند در ایران بهترین نوع سفال و سرامیک تولید می‌شود درحالی‌که برخی صنعتگران این رشته وقتی در نمایشگاه‌های خارجی شرکت می‌کنند، می‌پذیرند که صنعتگران کشورهای دیگر از همه تکنیک‌های این هنربه خوبی استفاده می‌کنند.»
‌هرچند با توجه به گفته‌های صنعتگران رشته‌های دیگر صنایع دستی، نباید فراموش کرد وضعیت مواد اولیه و دستگاه‌هایی که در اختیار صنعتگران اروپایی قرار دارد، بهتر از کشور ماست. به گفته یامی در رشته خراطی نیز یک‌صدم ابزاری که برای این کار در دنیا استفاده می‌شود، در ایران وجود ندارد.
صنعتگرانی هم که پیشینه‌ حضور در نمایشگاه‌های خارجی ندارند با تصور اینکه محصولاتی که تولید می‌کنند بهترین است، در این نمایشگاه‌ها شرکت می‌کنند و زمانی که با واقعیت روبه‌رو می‌شوند و فروش ندارند تنها ضررها و زیان‌هایشان را می‌بینند و به خودشان قول می‌دهند دیگر در نمایشگاه‌های خارجی شرکت نکنند.
یامی از هر نمایشگاهی یک تجربه متفاوت کسب کرده و وقتی از او و همسرش به‌عنوان تنها نماینده‌های آسیا در نمایشگاه صنایع دستی سه قاره اروپا، آفریقا و آمریکا که در جزیره قناری اسپانیا برگزار می‌شد، دعوت شد، فقط به فروختن محصولاتی که تولید کردند، اکتفا نکردند و با صنعتگران کشورهای دیگر هم ارتباط برقرار کردند.
این صنعتگر، نمایشگاه صنایع دستی سه قاره را یکی از قوی‌ترین نمایشگاه‌هایی می‌داند که تاکنون در آن حضور داشته و می‌گوید: «همه‌چیز با نظم و طبق برنامه‌ ازپیش‌تعیین‌شده جلو رفت. بزرگ‌ترین حُسن این نمایشگاه این است که اجازه نمی‌دهند هر هنرمندی در آن شرکت کند بلکه بهترین صنعتگران را برای حضور در آن انتخاب می‌کنند.»
یامی توجه برگزارکنندگان این نمایشگاه به صنعتگران را یکی از نکات قابل توجه آن می‌داند زیرا وقتی از برگزار کننده درخواست کرده که چه کمکی می‌توانند برای حضور او وهمسرش در این نمایشگاه انجام دهند، در مقابل، بهترین غرفه را در اختیار آنها قرار داده‌اند. حتی وقتی آنها متوجه شدند یاسر یامی متولد تبریز است و این شهر به‌عنوان «شهر خلاق فرش» از سوی شورای جهانی صنایع دستی معرفی شده، از او در خواست کردند عکس‌هایی از صنایع دستی این شهر را در اختیارشان بگذارد تا بتوانند تبریز را به بازدیدکنندگان این نمایشگاه معرفی کنند.
‌این صنعتگر، حضور در نمایشگاه‌های خارجی را یک فرصت می‌‌داند که باید به بهترین نحو از آن استفاده و ایران را معرفی کرد.او در این نمایشگاه‌ها با افرادی آشنا شده که پیشنهاد فروش آنلاین بین‌المللی یا عضویت در انجمن خراطان کانادا را به او داده‌اند، به همین سادگی یک صنعتگر می‌تواند با صنعتگران خارجی و دنیایی فراتر از کشور خودش آشنا شود و تبادل اطلاعات کند.
‌یامی معتقد است نمایشگاه‌های صنایع دستی در کشورهای دیگر با هم متفاوت هستند. برای مثال مشتری صنایع دستی ایرانی‌ها در اروپا، افراد ۷۰ تا ۱۰۰ ساله هستند و جوانان یا علاقه‌ای به خرید صنایع دستی ندارند یا اگر هم علاقه‌ای داشته باشند پول کافی ندارند. از طرفی همه‌ نمایشگاه‌ها صرفا محل عرضه صنایع دستی نیستند. برای مثال سالانه نمایشگاهی با عنوان «ایده‌های خاص» در مونیخ آلمان برگزار می‌شود که از صنایع دستی گرفته تا سونا و جکوزی و پوشاک در سالن‌های بزرگ آن عرضه می‌شود و اگر ایرانی‌ها در این سالن حضور داشته باشند، خیلی خوب می‌فروشند. ‌این صنعتگر می‌گوید: «نمایشگاه‌های ملی صنایع دستی که هر سال در خرداد برگزار می‌شوند نمایشگاه‌های خوبی هستند و صنعتگران بسیاری از استان‌های مختلف در آن شرکت می‌کنند اما به عقیده من باید بهترین‌ها از هر استان در این رخداد حضور داشته باشند و مساوات برای همه در نظر گرفته شود نه اینکه همیشه بدترین غرفه‌ها را به استان‌های محروم دهند و بهترین‌ها را به استان‌هایی که در حوزه صنایع دستی بِرند هستند. من معتقدم باید حضور صنعتگران در نمایشگاه‌های داخلی صنفی شود.