استان سمنان در سال های پس از انقلاب

مجموعه بایزید بسطامی و شیخ خرقان در فهرست موقت میراث جهانی

 

در گذشته های دور در محل آتشکده بزرگ «هریس» در «کومش» (سمنان) شهری عظیم با بتخانه ای بزرگ با ساختمانی رفیع و باشکوه وجود داشته است. به همین علت احتمال می رود که مردم این سرزمین قبل از ظهور زرتشت، دارای مذهب «سمتی» یا «سمینه» بوده اند و بتخانه بزرگ آنان در محل سمنان فعلی واقع بوده است. برخی دیگر بر این باورند که سمنان در اصل «سکنان» منسوب به طوایف سکه هاست و الف و نون آن نشانه نسبت و مکان است که در واژه های گیلان و … مشاهده می شود. عده ای دیگر از اهالی سمنان عقیده دارند که نام قدیم سمنان، «سیم لام» بوده که بنای آن به دست دو تن از فرزندان نوح پیغمبر به نام های «سیم النبی» و «لام النبی» انجام گرفته که مقبره آنان در کوه های شمال خاوری سمنان در محلی موسوم به پیغمبران واقع است. بر این اساس کلمه «سیم لام» در اثر کثرت استعمال به مرور زمان به سمنان تبدیل شده است. برخی نیز افسانه بنای اولیه را به دو هزار سال قبل از میلاد مسیح به دستور «تهمورث دیوبند» نسبت داده اند. در آن زمان شهر را به «سمینا» نام گذاری کرده اند که به مرور زمان به سمنان تغییر یافته است. روایت دیگر حاکی از این است که نام قدیم سمنان در زبان محلی «سه مه نان» بوده و منظور ساکنان آن این بوده که محصولات کشاورزی این منطقه بیش از سه ماه نان و آذوقه اهالی را تامین نمی کند. بعدها به مرور زمان «سه مه نان» به سمنان تغییر یافته است. به هر حال همان طور که از منابع و کتب تاریخی استنباط می شود، سمنان یکی از مناطق کهن و قدیمی ایران است که در طول تاریخ فرازونشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است.
آنچه گفته شد، بخشی از تاریخ سمنان است. سمنان در فاصله ۲۲۱ کیلومتری تهران بر سر راه خراسان واقع شده است. این شهر محل رفت و آمد اقوام مختلف بوده و در کتب تاریخی نیز به کرات از آن نام برده شده است. در آغاز قرن چهارم هجری، سمنان جزء قلمرو «آل زیار» بود که بعد از انقراض این سلسله به تصرف «آل بویه» درآمد. در آن دوره شهرهای «قومس» جزء منطقه «دیلم» به شمار می آمد. در سال ۴۲۷ ه.ق. «ترکان غز» خرابی های زیادی به شهر وارد ساختند. سمنان در سال ۶۱۸ ه.ق. در اثر حمله مغولان ویران شد، ولی در دوره های بعد، از جمله در دوره صفوی و قاجار آبادانی هایی در آن صورت گرفت که آثار متعددی از آن دوره ها برجای مانده است.
سمنان امروزی آباد و زیباست و شهرستان هایی مانند شاهرود، دامغان، گرمسار، مهدیشهر، سرخه، مجن و بیارجمند را در بر می گیرد.

 

گردشگری سمنان
شاهرود تا تهران ۴۰۰ کیلومتر فاصله دارد. در قسمت شمالی آن سلسله جبال البرز و در قسمت جنوبی آن کویر نمک قرار گرفته است. رود «تاش» از این شهر می گذرد و به کویر منتهی می شود. آب و هوای آن در نواحی کوهستانی سرد و در سایر مناطق نسبتا معتدل است. «بسطام» و «میامی» و «کلاته خیج» از روستاهای توابع شاهرود هستند. دامغان نیز در فاصله ۳۳۵ کیلومتری تهران واقع شده است. نواحی شمالی آن را کوهستان های البرز مرکزی و بقیه قلمرو آن را بیابان و کویر در بر گرفته است. دامغان در معرض بادهای شدید غبارآلود شمالی است، آب و هوای آن در نواحی کوهستانی معتدل و در نواحی کویری گرم است و از شهرهای قدیمی ایران است. گرمسار تا تهران ۱۰۷ کیلومتر فاصله دارد و در دشت واقع شده است.، روستاهای این شهرستان از ریزآبه های «حبله رود» مشروب می شوند.

میراث فرهنگی
در این میان اگر بخواهیم نگاهی به عملکرد ۴۰ ساله دوران انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در حوزه میراث فرهنگی استان سمنان بیندازیم، شاهد آن خواهیم بود که در بخش ثبت آثار فرهنگی و تاریخی در فهرست میراث ملی کشور که از سال ۱۳۰۹ در ایران آغاز شده، تا ۲۹ بهمن ماه ۱۳۵۷ تنها ۲۸ اثر تاریخی در این فهرست جای گرفته بود، اما از زمان انقلاب شکوهمند اسلامی ایران تاکنون بالغ بر ۷۵۶ اثر تاریخی به ثبت آثار ملی کشور رسیده که اولین آثار در تاریخ ۳۰ خرداد ماه ۱۳۸۵ عبارتند از: دروازه ارگ، مسجد امام خمینی (ره) در شهر سمنان و عمارت ابراهیم خان واقع در روستای «ملاده» شهرستان مهدیشهر.

ثبت در فهرست میراث جهانی
از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تاکنون مجموعه «بایزید بسطامی» و «شیخ ابوالحسن خرقانی» در فهرست موقت میراث جهانی قرار گرفتند و تا سال ۲۰۱۹ جنگل های هیرکانی که جنگل ابر بخشی از آنها به شمار می رود و مجموعه «چشمه علی دامغان» نیز در فهرست جهانی یونسکو قرار خواهد گرفت.

موزه های تاسیس شده در دوران انقلاب اسلامی
تا پیش از انقلاب اسلامی در استان سمنان، هیچ گونه موزه ای احداث نشده بود، اما از دوران انقلاب تاکنون تعداد ۱۲ موزه تحت عناوین و با مضامین مختلف در اقصی نقاط استان احداث و به بهره برداری رسیده است که از مهم ترین آنها می توان به موزه «پهنه سمنان»، «موزه مهر و سکه سمنان»، «موزه باغ امیر سمنان»، «موزه ایل عشایر سنگسر در مهدیشهر»، «موزه عرفان شرق در شاهرود»، «موزه تاریخ شهر در دامغان» و «موزه آب در شاهرود» اشاره کرد.

مرمت آثار تاریخی
از ابتدای پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی تاکنون، بیش از یک هزار اثر تاریخی در استان سمنان مرمت شده است.

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است