استان قزوین؛ روایت های تاریخی

از الموت و سعدالسلطنه تا کنوانسیون ۲۰۱۷ راهنمایان گردشگری

 

از آنجایی که قزوین آثار تاریخی و باستانی متعددی دارد، طی ۴۰ سال گذشته، فعالیت های متعددی در حوزه میراث فرهنگی آن انجام شده است.

ایجاد و راه اندازی سه پایگاه ملی شهر تاریخی قزوین، الموت و دژ شهر سمیران، تملک، آزادسازی، مرمت و احیای مجموعه تاریخی- فرهنگی سعدالسلطنه به عنوان بزرگ ترین کاروانسرای درون شهری کشور به مساحت ۵/۳ هکتار، تملک، آزادسازی و ساماندهی دولتخانه صفوی به مساحت هشت هکتار، مرمت مستمر و احیای بناهای تاریخی شاخص اعم از مساجد، بازارها و سراها، آب انبارها، گرمابه ها، آرامگاه های مشاهیر و بقاع متبرکه، کلیساها، خانه های تاریخی و مدارس از جمله فعالیت هایی است که در حوزه میراث فرهنگی استان قزوین انجام شده است.

در عین حال طی سال های گذشته شاهد راه اندازی و گسترش موزه های خصوصی، موضوعی و مشارکتی (با هدف حمایت از بخش خصوصی، اشتغال زایی، شناسایی و مستندسازی اموال فرهنگی- تاریخی در دست بخش خصوصی، کاهش تصدی گری دولت و ایجاد فرهنگ حفاظت و معرفی و نهادینه کردن آن در جامعه) بودیم؛ چنان که شناسایی بیش از دو هزار اثر تاریخی و ثبت تعداد۱۲۷۱ اثر ملموس، ۷۳ اثر ناملموس و ۳۳ اثر طبیعی در فهرست آثار ملی کشور به عنوان پیش نیاز حفاظت آثار و پیگیری حقوقی در محاکم قضایی برای برخورد با متجاوزان به عرصه و حریم محوطه ها و انجام کاوش های باستان شناسی و اثبات این مهم که نخستین استقرارهای انسانی و یکجانشینی در دشت قزوین از هزاره هشتم پیش از میلاد تا دوران تاریخی اتفاق افتاده نیز از جمله این فعالیت ها بود.

فعالیت میراث فرهنگی در شهرستان های قزوین نیز رشد چشم گیری داشته؛ چنان که در شهرستان آبیک، شاهد گمانه زنی در تپه زاغه در روستای زاغه، تپه هزارجلفا در روستای ابراهیم آباد، بررسی باستان شناختی دامنه های جنوبی البرز در محدوده شهرستان آبیک، کاوش نجات بخشی در گورستان باستانی «مزرا» در روستای شکرناب، الگوی استقراری منطقه آبیک قزوین از نوسنگی تا پایان عصرآهن و مطالعه موردی تپه زاغه آبیک بودیم. همچنین در شهرستان «آوج» بررسی باستان شناسی محوطه های بخش آبگرم در شهر آبگرم انجام شد و گمانه زنی و بررسی دیرین شناسی غار قلعه کرد در روستای قلعه با مشارکت هیات فرانسوی در شهریور ۱۳۹۷ رقم خورد.

در شهرستان البرز نیز از انجام فعالیت های میراث فرهنگی غفلت نشد؛ چنان که شاهد گمانه زنی تپه «کوچار» در روستای کوچار و کاوش در تپه «شیرتل» در ورودی شهرستان الوند بودیم.

در شهرستان بوئین زهرا نیز گمانه زنی حمام قدیمی در روستای «خیارج»، تعیین عرصه و حریم محوطه تاریخی در روستای «آراسنج»، عرصه و حریم «مای تپه» در شهر «سگزآباد»، لایه نگاری محوطه باستانی تپه زاغه در بوئین زهرا و طرح پژوهشی «چهاربنه» (گمانه زنی) در شهر سگزآباد ارائه شد. همچنین تعیین عرصه و حریم تپه قبرستان در شهر سگزآباد صورت گرفت و قنات ها در سطح شهرستان مورد بررسی قرار گرفتند.

در شهرستان تاکستان نیز شاهد فعالیت های میراث فرهنگی بودیم؛ از کاوش تپه «نرگه» در روستای نرگه، تپه «شیزر» در روستای شیزر، تپه «خله کوه» در شهر تاکستان، تپه «تات» ۱ و ۲ در دانشگاه آزاد تاکستان، محوطه آلو در روستای رادکان و گمانه زنی پلاک ۱۵۷ اراضی مورد استعلام «گلده» در روستای گلده گرفته تا آواربرداری گرمابه شاه عباسی در شهر تاکستان، طی سال های گذشته انجام شد.

شهرستان قزوین نیز شاهد انجام کاوش های باستان شناسی شهری در محوطه مسجد- مدرسه حیدریه، محوطه خانه دارالشفایی در حریم سعدالسلطنه و مسجد النبی، حریم بازار قزوین، گاراژ زغالی های قزوین، امامزاده حسین در شهر قزوین، دولتخانه صفویه در شهر قزوین بود. همچنین گزارش باستان شناسی خیابان سپه فاز ۱ در شهر قزوین ارائه شد. در عین حال بررسی و تحلیل الگوی استقراری دهستان «ایلات قاقازان شرقی پ ت» در قزوین، گمانه زنی و کاوش تپه اسماعیل آباد در شهر قزوین، گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم کهنه قلعه «تپه بشر» در قزوین و بررسی راه های تاریخی استان قزوین انجام شد. ارائه گزارش گمانه زنی «تپه اقبالیه» قزوین در قزوین، کاوش باستان شناختی «دژ حسن صباح» در الموت شرقی و محوطه اسلامی «شاهکوه» در الموت، گمانه زنی محوطه «گنج کوله» در الموت، کاوش نجات بخشی سه گورستان پیش از تاریخ «دره اندج رود» در الموت شرقی، بررسی باستان شناختی محوطه های باستانی بخش غربی طارم سفلی و مطالعه آثار «سمیران» در طارم، بررسی و شناسایی تپه ها، محوطه ها و ابنیه تاریخی منطقه الموت غربی، خواناسازی و مرمت آرامگاه حسن آباد در الموت غربی، بررسی اندج رود در الموت شرقی، کاوش روستای «انادر» در الموت شرقی، «تپه کولکان» در الموت و «دژ- شهر لمبسر» در الموت غربی از دیگر فعالیت هایی است که طی ۴۰ سال گذشته در قزوین انجام شده است.

این استان در بخش واگذاری و بهره برداری از بناهای تاریخی با مالکیت میراث فرهنگی (به استثنای نفایس) با هدف مرمت، حفاظت و بهره برداری در قالب قراردادهای کوتاه مدت به بخش خصوصی، عمومی و تشکل های مردم نهاد با رویکرد عملکردی (فرهنگی، اقامتی و پذیرایی) نیز فعال بود و این کار از طریق ایجاد صرفه اقتصادی در چرخه حفاظت و احیای میراث فرهنگی، کاهش هزینه های دولت، ساماندهی و برندسازی بهره برداری از بناها، پاسخگویی به اشتیاق توریست های خارجی به ویژه اروپایی جهت اقامت و استفاده از بناها و مجموعه های تاریخی به عنوان مکان اقامت و پذیرایی در طول سفر به ایران و توسعه سنت و ارزش های معماری اسلامی ایرانی و معرفی این آثار انجام شد.

چنان که «مطبعه ملی» (مرکز اطلاع رسانی گردشگری و کافه کتاب و رسانه عالی قاپو)، گرند هتل (مرحله پایانی مزایده گراند هتل قزوین، توسط اداره کل صندوق حفظ و احیای میراث فرهنگی انجام و شرکت سرمایه گذاری میراث فرهنگی و گردشگری ایران برنده این مزایده شد)، حمام «فارسجین» (مرکز آموزش و تولید صنایع دستی)، آب انبار آقا (کارگاه تولید فرآورده های هنری چوبی و سازهای سنتی)، واگذاری خانه توسلی به هنرمند صنایع دستی در رشته گره چینی، واگذاری بخشی از محوطه دولتخانه صفوی به عنوان بازارچه موقت صنایع دستی شد و شاهد واگذاری خانه تاریخی رئوفی به عنوان خانه صنایع دستی و واگذاری خانه زعیم به عنوان خانه سمن های دوستدار میراث فرهنگی بودیم.

 

حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی

در حوزه صنایع دستی استان قزوین، تعداد هنرجویان دوره های آموزشی شاخه کارودانش ۷۲ نفر اعلام شد و شاهد برگزاری و مشارکت در ۱۰۹ نشست، همایش و جشنواره بودیم.

تهیه ۶۱ مورد فیلم مستند ترویجی و آموزشی، تهیه ۱۱۰۰ فریم عکس حرفه ای از آثار و مراحل تولید صنایع دستی استان قزوین، چاپ و توزیع کتابچه صنایع دستی استان قزوین (دو زبانه)، طراحی و نمونه سازی ۱۰ محصول صنایع دستی استان قزوین شامل : رشته (نقاشی زیرلاکی، سفالگری، منبت و مشبک چوب، نقاشی روی لعاب، نقاشی روی چوب، منبت چوب، حکاکی روی سنگ، حکاکی روی فلز، سراجی سنتی)، برگزاری مسابقه طراحی و ساخت نمونه های محصول در گروه رشته های روزدوزی سنتی و نساجی سنتی  و معرفی سه اثر به عنوان آثار برگزیده از دیگر فعالیت های استان قزوین در حوزه صنایع دستی است.

همچنین طی سال های گذشته شاهد دریافت نشان ملی توسط ۸۱ اثر بودیم و تعداد آثار موفق به دریافت نشان مهر اصالت از یونسکو سه اثر است. ۴۲ پرونده مراحل تولید رشته های صنایع دستی در فهرست میراث ناملموس ملی ثبت شد و این استان موفق شد مقام دوم نشان ملی منطقه شمال کشور را کسب کند.

ثبت مالکیت معنوی (ثبت نشان جغرافیایی گلیم «ارداق»، ثبت علامت تجاری دستان)، طراحی و بسته بندی برای محصولات: همجوشی شیشه، گلیم، سفال، چرم، شیشه، قفل سازی، گلیم الموت و ارداق، طراحی و چاپ دو نمونه تمبر با همکاری اداره کل پست استان قزوین، ۸۱ مورد فعالیت پژوهشی در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی، صدور ۴۰۲۷ فقره پروانه تولید انفرادی صنایع دستی، ۷۶ فقره پروانه تولید کارگاهی صنایع دستی، ۸۶۵ کارت شناسایی صنایع دستی، تمدید ۱۶۸۵ فقره پروانه تولید انفرادی صنایع دستی، ۲۳ فقره پروانه تولید کارگاهی صنایع دستی، تعداد ۸۶۴ مشاغل خانگی مستقل، ۷۷ مشاغل خانگی پشتیبانی، تعداد ۴۰۲۰ بازدید از کارگاه های انفرادی، ۲۴۵ بازدید از کارگاه های گروهی، ۲۲۳ نفر تحت پوشش بیمه قالیبافان و صنایع دستی و ارائه تسهیلات به ۳۲۲۸ نفر متقاضی در بخش مشاغل صنایع دستی از صندوق کارآفرین امید استان و دارای کسب و کار خانگی در حوزه صنایع دستی از دیگر فعالیت های حوزه صنایع دستی استان قزوین طی ۴۰ سال گذشته است.

همچنین شاهد استانداردسازی رشته های صنایع دستی (استانداردسازی سه رشته گلیم الموت، موج بافی قزوین و پن بافی الموت در بخش های ویژگی ها، آیین کار و واژه نامه) و توسعه صنایع دستی در روستاها با خریداری تجهیزات لازم برای راه اندازی کارگاه و بازآموزی و آموزش های تکمیلی به منظور افزایش کیفیت محصول، استفاده از روش های نوین بازاریابی، بازارداری، بازارسازی و گسترش تجارت الکترونیکی (راه اندازی دو سایت زبردستان و پارت ویژه بازاریابی الکترونیکی کالاهای صنایع دستی و برگزاری دو دوره آموزشی صادرات مجازی با حضور شرکت ایران اکسپو بودیم؛ چنان که این فعالیت ها موجب شد تا شاهد صادرات صنایع دستی به ارزش بیش از ۲۸ میلیون و ۴۲۲ هزار دلار باشیم و ۲۶ بازارچه موقت در ادارات و دانشگاه های استان از سال ۱۳۹۵ تاکنون همسو با اقتصاد مقاومتی برپا شده است.

 

حوزه گردشگری و سرمایه گذاری

استان قزوین در حوزه گردشگری نیز فعالیت های متعددی انجام داده است که از آن جمله می توان به راه اندازی ۱۴ هتل، دو هتل آپارتمان، یک متل، ۱۵ میهمان پذیر، ۴۶ خانه مسافر، هفت اقامتگاه بوم گردی، ۷۰ واحد پذیرایی بین راهی، ۱۱ سفره خانه سنتی، ۲۹ مجتمع خدمات رفاهی – گردشگری، صدور ۴۷ مجوز بند ب گردشگری، معرفی ۱۰۲ نفر جهت دریافت کارت راهنما، راه اندازی دو موسسه آموزشی خدمات گردشگری، آغاز عملیات اجرایی منطقه نمونه گردشگری باغ تابان، کلنگ زنی چهار هتل پنج ستاره، راه سازی و آسفالت جاده «کامان» (منطقه نمونه گردشگری کامان و زرشک)، احداث چهار کمپینگ گردشگری فدک، کمپ گردشگری تاکستان و کمپ گردشگری بوئین زهرا و احداث پارکینگ در روستای هدف گردشگری «گازرخان» اشاره کرد.

آموزش هتلداری برای مدیران مراکز اقامتی استان قزوین در تهران، کیش، ارمنستان، برگزاری دوره های کوتاه و میان مدت راهنمایی، پذیرایی، هتلداری، آشپزی، مدیریت سفر، آموزش راهنمایان محلی، رانندگان تاکسی، پلیس، جایگاه داران سوخت، سمن ها، برگزاری ۲۱ دوره آموزش عمومی گردشگری، ۹ دوره آموزش تکمیلی گردشگری و ۳۸ دوره آموزش توانمندسازی گردشگری، توجه به مدیریت اثرات جهانگردی بر محیط طبیعی، اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی، توسعه گردشگری الکترونیک و تامین زیرساخت برای رزرواسیون آنلاین، برگزاری همایش گردشگری و تحول دیجیتالی در راستای توسعه گردشگری الکترونیک از دیگر فعالیت های این استان بوده است.

استان قزوین در حوزه اعطای تسهیلات بانکی و یارانه به سرمایه گذاران بخش خصوصی نیز فعال بود؛ چنان که شاهد اعطای مبلغ ۴۵۱٫۹۰۰ میلیون ریال تسهیلات به سرمایه گذاران حوزه گردشگری و اعطای مبلغ ۶۷۸۱٫۲ میلیون ریال یارانه سود و کارمزد تسهیلات بانکی به سرمایه گذاران حوزه گردشگری هستیم.

تبلیغ و معرفی استان در مبداء بازارهای هدف نیز در برنامه های این حوزه جای داشت و در این راستا شاهد تولید ۲٫۸۵۳٫۰۰۰ نسخه اقلام تبلیغاتی و معرفی استان قزوین، تولید و توزیع فرآوردهای مکتوب (کتاب، کاتالوگ، مجله و …)، چندرسانه ای و مولتی مدیا، اطلاعات رسانی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی، تولید فیلم و برنامه در رادیو و تلویزیون بازارهای هدف و میزبانی اعضای راهنمایان گردشگری جهان کنوانسیون ۲۰۱۷ بودیم.

انعقاد ۲۰ تفاهم نامه با هدف گذاری برای توسعه گردشگری، احیای بناهای تاریخی و حمایت از تولیدکنندگان صنایع دستی، توسعه گردشگری روستایی و صنایع دستی، تهیه نقشه gis موقعیت مکانی روستای هدف گردشگری استان و روستای الگوی هدف گردشگری (زرآباد، اندج، گازرخان، گرمارود)، بهسازی سیستم جمع آوری فاضلاب سرویس های بهداشتی منطقه نمونه گردشگری اوان (خرید و نصب دو دستگاه سپتیک تانک، لوله گذاری به طول ۴۰۰ متر، خرید و نصب پکیج پیشرفته تصفیه خانه، سخت ۱۰ چشمه، ساماندهی حریم درجه یک دریاچه اوان، مطالعات و ساماندهی غار قلعه کرد، ساماندهی راه دسترسی سایت انرژی اتمی، بهسازی منطقه نمونه گردشگری «یله گنبد» و آموزش دهیاران، بلدهای محلی و صاحبان اقامتگاه های بوم گردی در دوره های توانمندسازی نیز از دیگر فعالیت هایی است که استان قزوین طی ۴۰ سال گذشته در حوزه گردشگری انجام داده است.

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

 

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است