اسطوره غارنوردی ایران

مروری بر زندگی چنگیز شیخلی

سامان توفیق

شاید اگر در جغرافیای دیگری بود،به پاس ۷۰ سال پژوهش تخصصی در غارنوردی، در ردیف چهره­های ماندگار علمی- فرهنگی آن کشور، مفتخر به دریافت بالاترین نشان پژوهشی و ملی می­شد. اما افسوس در ۹۰ سالگی،کاشف بیش از ۵۰۰ غار در پهنه­ ایران ناباورانه در انزوایی طولانی به سر میبرد. پدر غارنوردی ایران؛ «چنگیز شیخلی» در آبان ماه ۱۳۰۶ در شهر مشهد چشم به جهان گشود. او از ۱۲ سالگی کوهنوردی را از کوه سنگی مشهد آغاز کرد و در مرداد ماه ۱۳۲۴ به قله کلکچال، در خرداد ماه ۱۳۲۶ به قله توچال و سپس به قله دماوند صعود کرد و در مرداد ماه ۱۳۲۶ به عضویت باشگاه «نیرو و راستی» یکی از نخستین کلوپ‌های کوهنوردی ایران درآمد،که بنیانگذار آن «منوچهر مهران» بود.

نخستین حضور چنگیز شیخلی در غار به سال ۱۳۲۲ در منطقه حصار  باز میگرددکه از آن پس به دنیای غارشناسی(کارستولوژی) دلبسته شد. او در سال ۱۳۲۵ با همراهی «سیروس مستوفی» و «اکبر شفیع‌زاده»، هیأت غارنوردی ایران را تأسیس کرد. در سال ۱۳۳۱ دیپلم ادبی خود را دریافت کرد و در انجمن فرهنگی ایران و انگلیس به صورت مکاتبه‌ای رشته باستانشناسی کمبریج را طی سه سال تحصیل کرد و پس از مرگ پدر و با تیرگی روابط میان کشور­های ایران و انگلیس پس از ملی شدن صنعت نفت از ادامه تحصیل باز ماند.

شیخلی در طی این سالها، سلسله­وار به شناسایی و تهیه پرونده­های ثبتی غارهای ایران پرداخت و گزارش اکتشافات و کروکیهایش در روزنامه­های کیهان ورزشی، شکار و طبیعت وغیره به چاپ رسید. در ۱۲ تیرماه ۱۳۵۲ به سمت ریاست کمیته غارشناسی فدراسیون منصوب شد و تا سال ۱۳۵۷ در این جایگاه بود. از آن سالها تاکنون سازمانی دیگر هم سنگ تشکیلات او پا نگرفت، اگرچه نسلهای بعدی در تلاشند، راهش را دنبال کنند. با شیخلی غارنوردی ایران، سامان یافت و قد کشید. او شالوده­ بررسی، نقشه­برداری و ترسیم کروکی غارهای ایران را پی­ریخت و باید اذعان کرد داده­های ما از بخش بزرگی از غارهای ایران، حاصل اقدامات او و همنوردانش است.

غارهای «اسپهبد خورشید»،«کرفتو»، «اسک»، «رودافشان»، «بورنیک»، «قلعه جوق» و«کوگان» چند نمونه از محوطه­های شناسایی شده توسط این اسطوره زنده هستند.

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است