بانک موزه دار

گشتی در موزه بانک ملی ایران

الکاویرا تیموری

نمای ساختمان توجه هرکسی را به خود جلب می کند، حتی قبل از اینکه موزه شود. دو شیر تنومندی که استاد مجسمه سازی « غلامرضا رحیم‌زاده ارژنگ» به ظرافت آنها را ساخته ، سربازان محافظ و فروهری که بر سردر ساختمان جا خوش کرده، ساختمانی با نمای متفاوت در تهران ایجاد کرده که «هنریش» آلمانی آنرا طراحی و استاد «حاج حسین معمار» آنرا ساخته است. هنوز چکش دسته خاتمی که ساعت پنج و نیم بعدازظهر روز ۲۵ تیر ۱۳۱۲ با آن دستور ساخت این ساختمان توسط رضاخان پهلوی صادر شد، در یکی از ویترینهای موزه بانک ملی وجود دارد. این ساختمان که سوم اردیبهشت ۱۳۱۵ در خیابان فردوسی تهران افتتاح شد، توجه هر رهگذری را به خود جلب میکند و نخستین ساختمان ایران است که با هدف بانکداری بنا شد و سه سال پس از تاسیس به ساختمان پس انداز بانک ملی اختصاص یافت.

راهنمای بازدید

از پله ها باید بالا رفت و از در چوبی داخل شد. سالنی هشتی مانند، چون خانه های قدیمی ایران وجود دارد که بلیت را نیز باید از همین بخش تهیه کرد. درهای چوبی گردان شما را به موزه هدایت می کند و موزه شما را به سالها پیش بازمی گرداند. حال و هوا همچون یکی از شعبه های فعال بانکهاست. سالن وسط که قبلا سالن مشتری بوده، سقف بلندی دارد و ویترین اشیا در آن چیده شده است، سالنهای طرفین هم که پیش از این باجه ها و محل استقرار کارمندان بوده، حالا گالریهای موزه هستند که نقاشی های رنگ روغن، سکه ها و اشیای با ارزش متعلق به بانک ملی را به نمایش گذاشته اند. موزه بانک ملی در حالیکه هنوز یکسال از عمرش نمی گذرد، چنان موفق عمل کرده که در یازدهمین آیین داوری موزه برتر، در شاخصهای «کودک و نوجوان»، «اعمال استانداردهای فنی» و «توسعه فیزیکی» در سال ۱۳۹۶ به عنوان موزه برگزیده در میان موزه‌های دولتی کشور انتخاب شد.

 

داستان شکل گیری

اما چطور یکی از قدیمی ترین بانکهای ایران تصمیم گرفت موزه داشته باشد؟ «ابوالفضل رواقی»که باستانشناسی خوانده و مسئول موزه و معاون اداره کل روابط عمومی بانک ملی است، به خانه «سردار اسعد بختیاری» که در تملک بانک ملی است، اشاره می کند و توضیح می دهد: «بانک ملی، ساختمان سردار اسعد را سال ۱۳۱۵ خرید. این ساختمان مدتی اداره فلاحت، کتابخانه و باشگاه و در سال ۱۳۷۷ بمنظور گنجینه اشیای بانک ملی، تعمیر شد.»

اما پس از دستورالعمل دولت مبنی بر ثبت اشیای منقول و غیرمنقول ارگانهای دولتی در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، بانک ملی در ابتدا شناسنامه دار کردن اشیای خود را در سال ۱۳۹۳ آغاز میکند و این کار از اشیای موجود در ساختمان سردار اسعد شروع میشود.

رواقی تعریف می کند: «تنها ۱۰۳۶ قطعه سکه از دوران هخامنشی تا قاجار و سری اسکناسهای نمونه سالهای ۱۳۱۱ تا ۱۳۳۸ در خزانه نگهداری میشد. شناسایی اشیای باارزش در کل شعبه ها و اداره های بانک ملی پیگیری شد تا اینکه از اداره های دیگر، تعداد ۲۳۰ قطعه زرین از اداره آموزش فیلم، کاست و آپارات های قدیمی، از بانک کارگشایی ۱۰ قطعه فرش عمواوغلی و بسیاری چیزهای دیگر شناسنامه دار شدند.»

وجود گنجینه غنی که بانک ملی از آن برخوردار بود، مسئولان این بانک را برآن داشت تا موزه ای افتتاح کنند و بخشی از آثاری را که دارند، برای دید عموم به معرض نمایش بگذارند. به این ترتیب ۲۱ تیرماه ۱۳۹۶ موزه بانک ملی در ساختمانی که در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، با حضور مسئولان بلندپایه دولتی همچون «اسحاق جهانگیری»، معاون اول رئیس جمهور، «علی طیب نیا»، وزیر امور اقتصادی و دارایی، «مسعود سلطانی فر»، وزیر ورزش و جوانان، «زهرا احمدی پور»، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، «سید حسین هاشمی»، استاندار تهران، «محمدرضا حسین زاده»، مدیرعامل بانک ملی ایران و اعضای هیات مدیره بانک و جمعی از کارشناسان و علاقمندان به عرصه فرهنگ و هنر افتتاح شد.

 

اشیای خاص

از ارزشمندترین اشیایی که در موزه بانک ملی نگهداری میشود، ماکت طلای ساختمان صندوق پس  انداز یا همان موزه کنونی است که کمپانی Mappin & Webb  لندن آنرا ساخته و علاوه بر طلا از سنگهای لاجورد و مالاشیت در آن استفاده شده است. همچنین از دیگر اشیای موجود در گنجینه موزه بانک ملی می توان به اشیایی اشاره کرد که بانک ملی در جریان زلزله سال ۱۳۴۷ «دشت بیاض» و «فردوس» خراسان آنها را خریداری کرد. اما جریان از این قرار بود که مردم برای کمک به زلزله زدگان هرچیزی را که در توان داشتند، اهدا کردند، از سنجاق سر گرفته تا بلیت اتوبوس. بانک ملی نیز همه آنها را به مبلغ ۵۰۰ هزار تومان خرید و این مبلغ را به زلزله زدگان داد. حالا آن اشیا، جزء گنجینه موزه بانک ملی بشمار می روند.

همچنین این موزه از هنرمندان بنام نقاشی چون «ایران درودی»، «مسعود عربشاهی»، «داود امدادیان»، «رسام ارژنگی» و «هاکوپ وارطانیان» اثر دارد.

 

روزهای بازدید: شنبه تا چهارشنبه

ساعت بازدید: ساعت ۱۳ تا ۱۷

بهای بلیت: پنج هزار تومان

نشانی: تهران، خیابان فردوسی، پایین تر از چهارراه استانبول

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است