بهای گران مواد اولیه صنایع دستی

در گفتگو با فعالان صنایع دستی

معصومه دیودار

 

«علی‌اصغر مونسان»، رئیس سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در مراسم بیست‌ویکمین سالروز ملی صادرات عنوان کرده بود که معیشت حدود چهار میلیون نفر به صنایع دستی گره خورده؛ چراکه صنایع ‌دستی هم بعد اجتماعی و هم بعد اقتصادی دارد. در بعد اقتصادی، صنایع‌ دستی به ایجاد درآمد در کشور، اشتغال، توسعه صادرات و… کمک می‌کند، در بعد اجتماعی نیز توزیع عادلانه ثروت را در شهرها و روستاها به‌دنبال دارد.

معاون رئیس‌جمهوری در شرایطی این صحبتها را مطرح کرد که بازار ارز با تحولات و تلاطم امروز همراه نبود. آنچه طی ماههای گذشته در بازار ارز اتفاق افتاد،‌ نه‌تنها بر زندگی عموم جامعه و بازار کالاهای مختلف تاثیر گذاشت؛ بلکه صنایع دستی نیز از این تحولات بی‌نصیب نماند.

چنان که امروز گفته می‌شود، حدود ۹۷ درصد کارگاه‌های صنایع ‌دستی کشور در قالب صنایع کوچک به کار مشغول‌اند که تامین مواد اولیه به یکی از مشکلات اصلی آن تبدیل شده است. برخی مواد اولیه مانند ورقهای مسی با هزینه زیاد و با طی سه یا چهار مرحله واسطه‌گری به دست هنرمندان می‌رسد که هزینه و مالیات ارزش افزوده زیادی به آن تعلق می‌گیرد. البته این مهم فقط در خصوص ورقهای مسی صدق نمی‌کند و قیمت بسیاری از مواد اولیه مانند چرم و یراق و چسب و… نیز طی ماههای گذشته چندبرابر شده است که آینده صنایع دستی را با ابهام روبرو ساخته ‌است.

نیما ذاکری سعید، هنرمند فعال در زمینه چرم با اشاره به شرایط کنونی صنایع دستی گفت: «وضعیت بسیار بد است و نمی‌توانیم مواد اولیه؛ از یراق گرفته تا چرم را تهیه کنیم. حتی گفته می‌شود کارخانه‌ها به‌زودی تعطیل خواهند شد و شرایط مناسب نیست.»

او ادامه داد: «این روزها، با چرمهایی که از گذشته برایمان باقی مانده‌، تولید می‌کنیم؛ این در حالی است که چند ماه پیش چرم، پایی هفت هزار تومان بود و الان ۱۲ هزار تومان شده ‌است. یراق نیز به تعداد زیاد موجود نیست و قیمت آن از یک‌هزار تومان به پنج هزار تومان رسیده است. حتی اگر هزار پا چرم بخواهیم به ما نمی‌دهند. چسب که حلب ۱۷ کیلویی آن ۲۵۰ هزار تومان بود، الان کمتر از ۴۵۰ یا ۵۰۰ هزار تومان به فروش نمی‌رسد. قیمت همه مواد اولیه دوبرابر شده ‌است. این در حالی است که تمام این مواد اولیه در داخل کشور تولید می‌شود.»

ذاکری تصریح کرد: «در چنین شرایطی که مواد اولیه برای تولید کیف و کفش چرم، با چنین افزایش قیمتی روبرو بوده است، مانده‌ایم قیمت تمام‌شده را چند اعلام کنیم! چراکه با بالا رفتن قیمتها، مردم درصدد خرید برنمی‌آیند. در کل می‌توان گفت، اوضاع بازار صنایع دستی کیف و کفش چرم خوب نیست.»

البته ذاکری به این نکته اشاره دارد که در بازار انواع چرمهای بی‌کیفیت که بعد از مدتی می‌ترکد، رنگ می‌دهد و خشک می‌شود، موجود است؛ اما چرم باکیفیت که بتوان محصولی درخور از آن تولید کرد، موجود نیست و اگر باشد با قیمت بسیار بالا ارائه می‌شود. تمام چرمهای موجود در بازار تولید داخل است و فقط برخی یراقها از خارج وارد می‌شود.

این فعال صنایع دستی با اشاره به آنکه سازمان میراث فرهنگی، ‌صنایع دستی و گردشگری چندی پیش اعلام کرده‌ بود که با توجه به شرایط کنونی درصدد تامین مواد اولیه مورد نیاز هنرمندان صنایع دستی برخواهد آمد، ادامه داد: «گفته شده بود هنرمندان صنایع دستی لیست مواد اولیه‌ای را که وارد می‌شود، به معاونت صنایع دستی استانها ارائه دهند؛ اما با توجه به تعداد زیاد رشته‌های صنایع دستی و مواد اولیه‌ای که از خارج وارد می‌شود، اوضاع مناسب نیست. بویژه در حوزه تامین یراق‌آلات با مشکلات زیادی روبرو هستیم. تاکنون نیز کار خاصی برای تامین مواد اولیه از سوی سازمان متولی انجام نشده است.»

 

بازار صنایع دستی را بشناسیم

«جابر شکاری»، استاد دانشگاه و فعال عرصه سفال و سرامیک نیز از گران شدن مواد اولیه تولید صنایع دستی خبر داد و گفت: «قیمت همه چیز دوبرابر شده ‌است، اما اگر سواد آکادمیک در حوزه سرامیک داشته باشیم، می‌توانیم درآمدزایی داشته باشیم. اگر هنرمند کار کند، می‌تواند پول درآورد و اگر کار نکند بالطبع درآمد نخواهد داشت. البته افزایش قیمت مواد اولیه و تولیدات ما تاثیر خاصی در فروش آثارمان نداشته‌ است.»

او در ادامه افزود: «تفکر نادرستی در ذهن هنرمند صنایع دستی شکل گرفته‌ است،‌ مبنی بر آنکه دولت باید همواره از او حمایت کند و هنرمند تازه‌کار با حمایت‌ها و تسهیلاتی که دولت در اختیار او قرار می‌دهد، یک‌شبه ره صدساله را برود و معروف شود.»

شکاری با اشاره به آنکه مدتی است کمپینی در خصوص مخالفت با امانی دادن صنایع دستی به فروشگاهها و گالریهای فروش صنایع دستی راه افتاده‌ است، گفت: «هرچند چنین گامهایی می‌تواند مفید و خوب باشد، اما هیچگاه به نتیجه نخواهد رسید؛ چراکه همکاران فعال در عرصه صنایع دستی، حتی افرادی که در قطب تولید صنایع دستی در استانهایی مانند همدان، اصفهان و… فعال هستند، کار را به‌صورت امانی به فروشگاهها می‌دهند و چکهایی برای ۹ یا ۱۰ ماه بعد می‌گیرند. در چنین شرایطی امکان رقابت سایر فعالان صنایع دستی وجود ندارد. افرادی که صنایع دستی را بصورت امانی در اختیار فروشگاهها می‌گذارند، پشتوانه مالی دارند، اما سواد لازم برای تولید کار باکیفیت را ندارند. اینگونه است که شاهد فروش صنایع دستی بی‌کیفیت و ارزان در فروشگاههای صنایع دستی و گالریها هستیم. حتی در دکور برنامه‌های تلویزیون نیز شاهد استفاده از چنین صنایع دستی بی‌کیفیتی هستیم.»

او تصریح کرد: «چنین تفکری می‌تواند به سایر فعالان حوزه صنایع دستی که در آن رشته خاص فعال هستند، آسیب برساند. اما کسی که تفکر درست داشته باشد و نیاز بازار را بشناسد، می‌تواند با ارائه آثاری به‌روز و نوآورانه تا حدودی بازار را در دست بگیرد.»

واردات صنایع دستی خارجی ممنوع است، نه فروش آن تمام این صحبتها در حالی مطرح می‌شود که با توجه به ابلاغیه وزیر صنعت، معدن و تجارت به سازمان توسعه تجارت، ثبت سفارش و واردات ۱۳۳۹ ردیف تعرفه‌ای کالا که شامل بیش از ۱۴۰۰ قلم کالاست، ممنوع شده ‌و به گفته مونسان، صنایع دستی نیز در آن لیست جای دارد. در واقع می‌توان گفت ورود صنایع دستی خارجی به کشور ممنوع شد و در حال حاضر فضای بسیار خوبی برای رشد صنایع دستی ایجاد شده ‌است.

«پویا محمودیان»، معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی با تاکید بر این موضوع مهم گفت: «هرچند گفته می‌شود ورود صنایع دستی خارجی به کشور ممنوع شده، اما این ممنوعیت در خصوص فروش صنایع دستی خارجی صدق نمی‌کند. در واقع می‌توان گفت درست است که واردات صنایع دستی خارجی ممنوع شده‌، اما فروش آن ممنوع نیست و همچنان شاهد فروش صنایع دستی خارجی در بازار هستیم. واردات آن با فروش متفاوت است.»

در این میان «حسین بختیاری»، رئیس هیات‌مدیره مجمع هنرمندان صنایع‌دستی تاکید دارد: «از ظرفیت بخش بزرگی از صنایع دستی که بالغ بر دو میلیون هنرمند صنایع دستی است، استفاده نمی‌شود. حتی در داخل کشور نیز از محصولات صنایع دستی استفاده چندانی نمی‌شود که این نشان از نبود مدیریت صحیح در این عرصه دارد.»

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

 

 

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است