جنگلهای هیرکانی در انتظار ثبت جهانی

تلاش برای طبیعت ماندگار

فرزانه قبادی

در بسیاری از تعابیری که برای معرفی «جنگلهای هیرکانی» به کار می‌رود، از این محدوده از نوار شمالی البرز به‌عنوان «موزه‌ای طبیعی» یاد می‌شود؛ موزه‌ای طبیعی که بیش از یک دهه زمزمه ثبت آن در فهرست میراث جهانی به گوش می‌رسید و بالاخره قرار است این پرونده در اجلاس سال ۲۰۱۹ یونسکو در باکوی آذربایجان توسط اعضای کمیته میراث جهانی یونسکو مورد بررسی قرار گیرد.

جنگلهای هیرکانی پس از «بیابان لوت» دومین پرونده در حوزه میراث طبیعی است که ایران برای ثبت در فهرست میراث جهانی به یونسکو ارائه کرده است. جنگلهای هیرکانی به این دلیل از منظر میراث طبیعی دارای اهمیت است که قدمت آن به دوران سوم زمینشناسی بازمی‌گردد و بسیاری مستندات قدمت آنرا تا ۴۰ میلیون سال تخمین می‌زنند. گونه‌های بومی، پوشش گیاهی و تنوع زیستی موجود در این منطقه جزء نادرترین موارد در سراسر جهان است.  جنگلهای هیرکانی در حاشیه جنوبی دریای خزر در مساحتی نزدیک به ۵۵ هزار کیلومتر مربع قرار گرفته است. بخشی از این جنگلها که توسط سازمان میراث فرهنگی برای ثبت در فهرست میراث جهانی معرفی شده، در محدوده چهار استان گیلان، گلستان، مازندران و سمنان قرار گرفته است. پارک ملی «گلستان»، جنگل «ابر» شاهرود، منطقه حفاظت‌شده «جهان‌نما»، منطقه حفاظت‌شده «بولا»، جنگل «الیمستان»، جنگل «واز»، حوزه «کجور» نوشهر، «چهارباغ» چالوس، جنگل «خشکه‌داران»، منطقه حفاظت‌شده «گشت رودخان» و «سیاه‌مزگی»، «سیاه رودبار» گیلان و منطقه حفاظت‌شده «لیسار» از جمله سایتهایی هستند که در پرونده ثبت جهانی جنگلهای هیرکانی به یونسکو معرفی شده‌اند. آبان‌ماه ۱۳۹۷ کارشناسان یونسکو جهت بررسی میدانی به ایران آمدند و نتایج بررسی‌هایشان تا فروردین‌ماه ۱۳۹۸ به یونسکو ارائه خواهد شد. جنگلهای هیرکانی یادگار میلیونها سال زیست طبیعی در مناطق شمالی ایران هستند که این روزها زیر سایه ساخت‌وسازهای بی‌رویه و مدیریت نامتناسب توسعه هر روز تکه‌ای از تن خود را از دست می‌دهند. فعالان محیط زیست این نگرانی را دارند که با این روند رو به افزایش ساخت‌وساز در دل این جنگلهای چندین میلیون ساله، جنگلهای هیرکانی هم در آینده نزدیک سرنوشت جنگلهای زاگرس را پیدا کنند.

بخش کوچکی از جنگلهای هیرکانی در کشور آذربایجان قرار دارد، به همین دلیل در سال ۲۰۰۶ این کشور اقدام به تهیه پرونده‌ای جهت ثبت جهانی جنگلهای هیرکانی کرد. این اقدام با اعتراض ایران روبه‌رو شد و با توجه به اینکه بخش عمده این جنگلهای باستانی (۹۸ درصد از مجموع جنگلهای هیرکانی) در نوار شمالی ایران قرار دارد، یونسکو با ارائه پرونده ثبت این اثر طبیعی توسط ایران موافقت کرد. در حال حاضر جنگلهای هیرکانی به‌عنوان یک اثر طبیعی از سوی ایران در یونسکو پذیرفته شده و آذربایجان در صورت تمایل می‌تواند در آینده به این پرونده ملحق شود تا جنگلهای هیرکانی به‌عنوان یک اثر طبیعی جهانی به‌صورت مشترک بین ایران و آذربایجان به ثبت برسد.

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است