لذت آب بازی در هوای گرم

دریاچه گهر، نگین اشترانکوه

مسعود بیرانوند

 

دریاچه گهر از زیباترین دریاچه های کوهستانی ایران است که در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان «دورود» لرستان واقع شده است. این دریاچه همچون نگینی در مرکز منطقه حفاظت شده «اشترانکوه» در ارتفاع ۲۳۵۰ متری از سطح دریای آزاد قرار گرفته و شامل دو بخش به نامهای «گهر بزرگ» و «گهر کوچک» است. وسعت گهر بزرگ حدود یکصد هکتار و عمق دریاچه بین ۴ تا ۲۸ متر است، عرض آن نیز از ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر و طول آن حدود ۱۵۰۰ متراست.

دریاچه گهر در میان دره ای وسیع بین رشته کوههای اشترانکوه محصور شده که  آب آن از ذوب برفهای اشترانکوه و انباشت آن ایجاد می شود و  این دریاچه روی گسل اصلی قرار دارد که به احتمال فراوان بر اثر وقوع زمین لرزه‌ای بزرگ به وجود آمده‌ است.  آب دریاچه در تابستان و زمستان ثابت و سرریز آب آن رودخانه گهر را تشکیل داده و موازی با مسیر پاکوب دریاچه تا ابتدای سربالایی «پنبه کار»، پس از عبور از دره زیبای «نیگاه» به رودخانه دورود و در نهایت به سد دز منتهی می شود.

 

غیر از پوشش رنگارنگ گل و گیاهی رویایی پیرامون دریاچه، کوهنوردی، ماهیگیری با قلاب، قایق سواری، عکاسی، حیات وحش، راهپیمایی اطراف دریاچه، آشپزی در طبیعت، دیدن منظره زیبای ستاره ها در آسمان صاف دریاچه و تجربه زندگی در محیط بکر و حیات وحش به دور از هیاهوی زندگی شهری از دیگر جاذبه های این منطقه است. صعود از طریق راه مالرو عشایر به قله جنوبی دریاچه (اسینه) و دیدن منظره شگفت انگیز و چشم نواز دریاچه از بالا، صعود از ارتفاعات و تپه های ضلع غربی دریاچه؛ بویژه در غروب برای عکاسی، بازدید از جنگلهای ضلع شرقی و همچنین شمال غربی دریاچه و غیره از جذابیت های سفر به گهر است.

 

امکانات رفاهی

در کنار دریاچه گهر، پاسگاه فصلی نیروی انتظامی (فقط تابستان)، پاسگاه محیطبانی، سرویس بهداشتی، لوله کشی آب آشامیدنی، باتری خورشیدی برای پاسگاه (که چند پریز برای شارژ باتری کوهنوردان نیز در آن وجود دارد)، ایستگاه امداد و کمکهای اولیه وجود دارد و همچنین بدلیل وجود BTS دارای سرویس موبایل است.

 

ملزومات مورد نیاز

با توجه به شرایط آب و هوایی، بعد فاصله و موقعیت دریاچه، توصیه می شود که صعود برای سه الی هفت شبانه روز برنامه ریزی شود که جهت استفاده بیشتر از محیط و لذت بردن از سفر ملزومات زیر پیشنهاد میشود. کفش مناسب پیاده روی (البته در صورت انتخاب مسیر قله «سن بران» کفش مناسب کوهنوردی ضروری است)، لباس گرم، کلاه پشمی، دستکش (به دلیل کمی رطوبت و آفتاب سوزان در طول روز، پوشیدن لباس آستین دار، کلاه آفتابی، کرم ضد آفتاب پیشنهاد میشود)، کرم مرطوب کننده (آب و هوای سرد سبب پوسته پوسته شدن پوست در بعضی افراد می شود)، لباس شنا، حوله، شارژر همراه گوشی تلفن، چراغ پیکنیک کوهنوردی، چراغ پیشانی، تنقلات، شکلات، مواد غذایی به اندازه مدت زمان اقامت (این مهم بستگی به سلیقه گروه می تواند از انواع کنسروها، برنج، نودلیت، ماکارونی، سیب زمینی، ماهی، مرغ، گوشت فریز شده، تخم مرغ و غیره باشد) چادر (در برخی روزها شدت وزش باد زیاد است و پیشنهاد می شود تا جای ممکن از چادرهای حرفه ای کوهنوردی که ارتفاع و وزن کمی دارند استفاده شود و چادرهای معمولی با ارتفاع زیاد بر اثر وزش باد واژگون می شوند)، دوربین عکاسی، کیف کمری، چاقوی چند کاره، پک کمک های اولیه کوهنوردی، در صورت همراهی کودکان استامینوفن، کیسه خواب، پک ظروف پخت و پز کوهنوردی، میوه، قایق بادی (قایق برای اجاره وجود ندارد) با توجه به عمق زیاد دریاچه و سردی آب جلیقه نجات برای شنا ضروری است، کوله پشتی مناسب، باتوم کوهنوردی، قوری و …

مغازه سیاری در کنار دریاچه وجود دارد که فقط در فصل تابستان دایر است و برخی مایحتاج ضروری را میتوان از آن تهیه کرد. فراموش نکنید که شما در حمل وسایل محدودیت های حجم و وزن دارید؛ بنابراین در بستن پک و کوله باید دقت کنید. هرچند از فرصت حمل وسایل با چهار پا در فصل تابستان میتوان سود برد ولی در سایر فصول باید با احتیاط بیشتری کوله را بست.

 

چطور برویم؟

 

جهت دسترسی به دریاچه گهر نگین اشترانکوه سه مسیر وجود دارد که این مسیر ها به قرار زیر هستند:

مسیر اول، شهرستان درود:

عمومی ترین مسیر از شهرستان درود به سمت روستای «درب آستانه»  (امامزاده پیروالی) و سپس به سمت چشمه «خیه» به طول ۱۷ کیلومتر جاده آسفالته است. از چشمه خیه تا کنار دریاچه به طول ۱۸ کیلومتر مسیر مالرو و پاکوب بوده که باید طی شود. در کنار چشمه خیه، پارکینگ جهت پارک خودرو (البته از اواسط خرداد تا آخر شهریور) و پارکبان جهت امنیت خودرو ها وجود دارد ولی در غیر از این زمان نیز با وجود ساختمان محیطبانی مشکلی از این نظر وجود ندارد.

از چهارپایان نیز که توسط افراد بومی جهت حمل بار و سواری، کرایه داده می شود می توان استفاده کرد. ضمن اینکه با دوچرخه کوهستان و همچنین با موتور می توان مسیر را پیمایش کرد. بستگی به سطح توان گروه،مسیر از سه تا شش ساعت قابل پیمایش است ولی به طور معمول چهار، پنج ساعت زمان مناسبی برای رسیدن به دریاچه است.  در فصل تابستان در وسط مسیر (بالای سربالایی پنبه کار) معمولا چادر محلی برپا شده که تنقلات و نوشیدنی خنک دارد، هرچند در فصل گرم پیشنهاد می­شود طبیعتگردان خوراکی و آب خنک به همراه داشته باشند. ضمن اینکه پایین گردنه «پنبه کار» از دره های بسیار بکر و دیدنی است، چشمه ای زلال جهت استراحت، اتراق و صرف یک وعده غذایی به همراه چای آتشی فراهم است و معمولا چادر پاسگاه انتظامی نیز برپا می شود. در ضمن با توجه به محیط جنگلی، رودخانه و چشمه، محل دنجی برای اسکان است و در فصل بهار آبشار بلند و زیبا از قله سمت شمال این دره چشم نوازی می کند. راستی در این ناحیه بارها خرس قهوه ای و سایر جانوران مشاهده شده؛ هرچند با حضور آدمها حیوانات ترجیح می دهند از نزدیک شدن به محل کمپ خودداری کنند، مگر در مواقعی که حیوانات گرسنه باشند و شامه قوی جانوران وحشی آنها را به سمت خوراکی های کوهنوردان؛ بویژه مواد گوشتی بکشاند.

 

مسیر دوم، شهرستان الیگودرز:

مسیر دوم  که کوتاهترین و ملایمترین مسیر دسترسی به دریاچه گهر از سمت شهرستان الیگودرز است، در چند سال اخیر مورد استفاده کوهنوردان و طبیعتگردان قرار گرفته است. این مسیر به دو بخش ماشین رو و پیاده رو تقسیم می شود که بخش ماشین رو حدود ۶۵ کیلومتر است که ۴۵ کیلومتر آن جاده آسفالته و ۲۰ کیلومتر آن جاده شنی است و حدود ۶ کیلومتر پیاده روی در یک مسیر زیبا شما را به دریاچه گهر خواهد رساند.

پس از حرکت از الیگودرز باید روستاهای «جوشان»، «ززم»، «برم»، «خان آباد» و «چشمه پر» را پشت سر گذاشت و در انتهای مسیرآسفالته به دشت «دالانی» (دشت لاله های واژگون) خواهید رسید که در ماه اردیبهشت زیستگاه هزاران لاله واژگون است و از اینجا به بعد جاده آسفالته به اتمام میرسد و باید حدود ۲۰ کیلومتر را در یک جاده شنی ناهموار و در امتداد یک رودخانه زیبا با مناظر زیبا طی کنید تا در نهایت به بالای تپه ای به نام «تابله» خواهید رسید که تعدادی قبر مربوط به مردم محلی در آنجا قرار دارد.

این مسیر برای گروههایی که شامل کودکان و سالمندان است، توصیه می­شود و حتما باید از خودروی شاسی بلند، نیسان، لندرور یا مینی بوس های محلی استفاد کرد که با توجه به صعب العبور بودن مسیر و همچنین ناشناخته بودن آن، توصیه میشود که از ماشینهای محلی استفاده شود، ضمن اینکه رها کردن خودرو طی چند شبانه روز در کوهستان از نظر امنیتی توصیه نمی شود. همچنین نظر به پیمایش فقط ۶ کیلومتر برای رسیدن به دریاچه، گزینه بسیار مناسبی برای خانواده هاست.

 

مسیر سوم، از مسیر روستای تیان و فتح قله سن بران:

این راه مختص حرفه ای هاست که البته از طریق روستای «تیان» (حدفاصل شهرهای «ازنا» و «درود») و صعود به قله «سن بران»، بام لرستان با ارتفاع ۴۱۵۰ متری و سپس فرود به مسیر شن اسکی آبشار و دریاچه گهر میسر است. هرچند مسیر صعود به قله سن بران سخت و لازم است یک شب را در یکی از دو جان پناه مسیر سپری کرد و مسیر شیب بالای ۵۰ درجه دارد ولی دیدن منظره چشمنواز دریاچه گهر از بلندای اشترانکوه آدمی را مسخ کرده و مناظر شکوهمند و دل انگیزی، از جمله سلسه قلل «قالیکوه» و اشترانکوه و دشتهای لرستان، بویژه در فصل بهار روح را صیقل و جلا می دهد. البته لازم است که برای این مسیر حتما یک نفر کوهنورد حرفه ای راهنمای محلی، گروه را همراهی کند و تا پایان فصل بهار بردن وسایل کوهنوردی زمستانی (گتر، کلنگ، کرامپون، لباس گرم و…) الزامی است.

 

کی برویم؟

صعود به دریاچه در هر چهار فصل سال امکانپذیر است، ولی طبق قوانین محیط زیست مجوز صعود از نیمه خرداد تا اول مهر است. هرچند میتوان با رایزنی و مکاتبه با سازمان محیط زیست و تحت شرایط و رعایت قوانین، برای گروههای چند نفره مجوز برای سایر فصلها صادر کرد.

صرف نظر از اینکه چه فصلی را برای گردشگری دریاچه گهر انتخاب کنید، لذتها و سرخوشی های کمپینگ در چادر (هتل هزار ستاره)، آشپزی در طبیعت، راهپیمایی در اطراف دریاچه و رودخانه های آن، عکاسی، لذت زندگی در دامن طبیعت و به دور از هیاهوی زندگی شهری، هیجان دیدن حیات وحش از نزدیک (شبها گرازها در اطراف چادر پرسه می زنند)، گوش دادن به نوای خوش طبیعت، دیدن آسمان پر ستاره و کهکشان راه شیری، دوری و عدم دسترسی به فضای مجازی برای چند روز، قایق سواری در زلال آب دریاچه، ماهیگیری و … چنان خاطرات خوشی را در شما به یادگار می گذارد که سالهای بعد بطور ناخودآگاه شما را دوباره به همین مسیر می کشاند.

فصل بهار:

اردیبهشت (توصیه می­شود نیمه دوم اردیبهشت) شاید بهترین فصل برای طبیعتگردی دریاچه باشد. تمام طول مسیر مملو از گلهای وحشی همراه با چهچه پرندگان، آواز کبک و تیهو است که اغلب دسته هایی از کبک در مسیر چشم نوازی میکنند، ضمن اینکه صحنه تماشای گلهای موسیر، لاله های واژگون، تاج خروس، زنبق، شقایق، ریواس های غول پیکر و عطر شکوفه های بادام، گلابی، زالزالک، سیب وحشی و … و همچنین رایحه دل انگیز گون چنان مسیر را عطرآگین میکنند که فکر بازگشت از سر به در می کند. البته برای تجربه این زیبایی ها و محیط دل انگیز، باید تاوانی همچون سرمای زیاد شب کنار دریاچه، خطر رعد و برق و باران های بهاری و … را به جان خرید. راستی زلالی آب دریاچه، بکر بودن آن و از همه مهمتر خلوتی دریاچه در فصل بهار، چنان وسوسه برانگیز است که تقریبا نمی توان قید شنا در آب بشدت سرد و تگرگی دریاچه در فصل بهار را زد؛ حتی به قیمت سرماخوردگی.

همچنین به دلیل فصل تخم ریزی ماهیها، در این فصل ماهیگیری ممنوع بوده و فقط باید لذت دیدن گله های بزرگ ماهیهای قزل آلا، خال قرمز و رنگین کمان را در زلال آب دریاچه، قسمت کم عمق رودخانه سر ریز دریاچه، نظاره گر شد که صد البته بسی لذتبخش تر از صید آنهاست. از مزایای دیگر فصل بهار چیدن چغاله وحشی، ریواس، قارچ وحشی (نیاز به شناخت قارچهای وحشی است)، کنگر، آویشن و … است. با این اوصاف شاید بهترین فصل برای این سفر بهار باشد.

 

فصل تابستان:

بیشتر طبیعتگردان این فصل را برای دیدن و سفر به این دریاچه رویایی انتخاب میکنند. در این فصل لذت شنا کردن در آب زلال و خنک دریاچه (بدلیل عمیق و سرد بودن دریاچه و خطرناک بودن شنا در مناطق عمیق، پوشیدن جلیقه نجات پیشنهاد میشود. ضمن اینکه در قسمت غربی دریاچه منطقه ای مناسب با عمق کمتر از ۵/۱ متر برای شنای ایمن وجود دارد)، ماهیگیری با قلاب، قایق سواری، لذت کمپینگ در هتل هزار ستاره و … ازجذابیتهای این گردشگری بوده که خاطرات خوشی را برای هربیننده به یادگار خواهد گذاشت. اگر برنامه در اواخر تابستان باشد، با چیدن سیبهای وحشی و زالزالک طعم ترش و ملس میوه های طبیعی و بدون سم را میتوان تجربه کرد. پیشنهاد می­شود تا جای ممکن آخر هفته برای صعود انتخاب نشود که در این ایام انتخاب محل مناسب برای برپایی چادر در کنار دریاچه به دلیل ازدحام کوهنوردان، با دشواری همراه است. همچنین برپایی چادر کنار دریاچه شب هنگام، در سکوت شب با نسیم خنک و مطبوع از سمت دریاچه و صدای امواج کوچک و رقص و پشتک واروی ماهیها چنان لحظاتی را در یاد و خاطر حک می­کند که خواب را از دیدگان می رباید.

در فصل تابستان با توجه به خشکی هوا و در نتیجه آفتاب سوزاننده، می توان دو زمان مناسب برای پیمایش از چشمه خیه تا دریاچه را انتخاب کرد. اولی، شروع سفر در شب ۱۴ ماه قمری است که در این حالت پیمایش در شب و زیر نور مهتاب انجام می­شود که لذت راهپیمایی زیر نور مهتاب همراه با نوازش نسیم خنک شبانگاهی کوهستان بسیار شادی بخش است و خستگی سفر را از تن می رباید. هر چند بدی این زمان، از دست دادن لذت دیدن ستارگان در اطراف دریاچه به دلیل نور مهتاب است. زمان دوم، اوایل یا اواخر ماه قمری است که در این حالت می توان طوری برنامه ریزی کرد که زمان حرکت حدود ساعت پنج بعدازظهر باشد که مزیت آن، حرکت در غروب است که شدت تابش نور خورشید قابل تحملتر بوده و دیدن منظره شگفت انگیز ستارگان در شبانگاهان گهر پاداش این انتخاب است.

فصل پاییز:

انتخاب فصل پاییز برای دیدن دریاچه گهر نیز زیبایی های منحصر به فرد و مزایایی مختص خود را دارد و برخی این فصل را برای این پیمایش انتخاب می کنند. شاید مهر ماه تا اواسط آبان ماه زمان مناسبی برای صعود باشد چراکه بعد از آن سردی بیش از حد هوا و همچنین احتمال بارندگی می تواند کوهنوردان را با مخاطراتی روبرو کند. صرفنظر از تنوع رنگ برگ درختان در اطراف دریاچه و طول مسیر، میتوان از چیدن و خوردن میوه های وحشی همچون گردو (در ابتدای دره گردو)، زالزالک زرد و قرمز، پسته وحشی (بنه)، سیب و … لذت برد. همچنین با توجه به فصل مدرسه ها و دانشگاهها در این فصل تعداد کوهنوردان در مقایسه با تابستان بسیار کمتر است که این امر از مزیتهای انتخاب پاییز است.

 

فصل زمستان:

فصل زمستان به دلیل برفگیر بودن مسیر، سرمای زیاد منطقه، عدم تردد کوهنوردان (بجز چند محیطبان که بصورت هفتگی در آنجا مستقرند) و همچنین بدلیل حضور جانورانی همچون پلنگ، گرگ و خرس قهوه ای برای افراد غیر حرفه ای به هیچ وجه توصیه نمیشود. در این فصل معمولا گروههای حرفه ای برنامه های دو روزه ای را جهت بازدید از این دریاچه اجرا می­کنند. در سالهای پر برف، سطح دریاچه یخ بسته و مناظر بدیع و دل انگیزی را برای علاقمندان به طبیعت و گردشگری بوجود می آورد.

 

 

*عکسهای بیشتر، چاپ شده در نشریه

 

 

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است