گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی کهگیلویه و بویر احمد در یک نگاه

سرزمین آب و طبیعت بکر

 

استان کهگیلویه و بویراحمد به سبب واقع شدن در ادامه سلسله جبال زاگرس دارای ارتفاعات متعددی است؛ از این رو دارای دو نوع پوشش گیاهی سردسیر(پوشش گیاهان و مراتع انبوه و متراکم، شرایط جنگلی مساعد) وگرمسیر (عمق خاک حاصلخیز اندک، فرسایش شدید خاک و پوشش گیاهی بسیار کم) است.

شرایط اقلیمی متفاوت و همچنین کوهستانی بودن استان، چشم اندازهای زیبای طبیعی، آبشارها، چشمه ها و آب و هوای مناسب چهارفصل را موجب شده که از این رو جاذبه های طبیعی را دراین استان به وجود آورده است. وجود مناظر متعدد و متنوع، کوه ها و رودخانه ها، چشمه ها و چشم اندازهای طبیعی زیبا، پناهگاه ها، طبیعت بکر، حیات وحش، غارهای تاریخی و طبیعی، آب فراوان، ارتفاعات پوشیده از برف و دامنه های سرسبز، به همراه مردم و عشایر خونگرم و میهمان نواز از خصوصیات برجسته و جذاب این استان است. رویای سرزمین چهارفصل تعبیری مناسب برای تنوع اقلیمی این استان است.

علاوه بر جاذبه های طبیعی، وجود بیش از ۴۰۰ مقبره از نوادگان ائمه اطهار خصوصاا امامزاده بی بی حکیمه(س)؛ دختر امام موسی کاظم(ع) و خواهر امام رضا(ع) که در بین مردم این استان و دیگر استان های همجوار و حتی کشورهای خلیج فارس از اهمیت و قداست خاصی برخوردار است، از مهم ترین جاذبه های مذهبی(زیارتی) استان است. وجود ده ها آثار تاریخی شامل آثار و ابنیه شهر قدیم دهدشت(بلادشاپور)، «تل خسرو»، آتشکده ها و حجاری های موجود در «تنگ سروک» و پل های تاریخی «خیرآباد» و «پاتاوه» نیز از جاذبه های تاریخی استان است. جاذبه های فرهنگی استان نیز شامل آداب و رسوم، باورها، موسیقی، صنایع دستی، لباس و نحوه گذران زندگی مردم؛ خصوصا عشایر استان یا به عبارتی فولکلور مردم است که مهم ترین پشتوانه های گردشگری منطقه به شمار می آیند.

 

میراث فرهنگی

اگر بخواهیم نگاهی به حوزه میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد داشته باشیم، قبل از انقلاب سه اثر از جمله «تنگ سولک بهمئی»، مجموعه تاریخی «خیرآباد» گچساران و تپه «تل مهره سقاوه» بویراحمد در فهرست آثار ملی ثبت شده اند. در این میان، معاونت میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد طی چهار دهه گذشته در حوزه باستان شناسی، ثبت میراث معنوی، تعیین حریم آثار تاریخی و مرمت و ساماندهی اشیای تاریخی، فعالیت های قابل توجهی انجام داده است. این معاونت در حوزه باستان شناسی فعالیت هایی مانند تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان گچساران شامل پنج اثر تاریخی؛ تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان باشت؛ مجموعه خان احمد، تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان «چرام»؛ قلعه «چرام» و زیربازار، تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان دنا؛ محوطه تاریخی شهر دینار، تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان بویراحمد؛ شامل محوطه «زی زی» و «تل خسرو»، نجات بخشی و کاوش باستان شناسی دستکندهای زیرزمینی روستای «مهریان» و تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی شهرستان کهگیلویه را انجام داده است. از دیگر فعالیت های معاونت میراث فرهنگی استان در حوزه باستان شناسی می توان به پاسخ به استعلامات اشخاص حقیقی و حقوقی جهت اجرای طرح ها، همکاری با دانشجویان درباره تحقیقات دانشجویی، برگزاری هفته بزرگداشت میراث فرهنگی و روز جهانی موزه از ۲۸ اردیبهشت تا ۳ خرداد ماه سال جاری، شرکت در جلسات کمیته فنی کارگروه تخصصی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی جهت بررسی طرح های هادی روستایی و دفاع از حریم آثار تاریخی با اعزام کارشناس، کاوش اضطراری و نجات بخشی ساختارهای دستکند مهریان، مرمت و ساماندهی تعدادی از اشیای تاریخی موجود در مخزن موزه باستان شناسی یاسوج، شرکت در جلسات کمیسیون ماده ۵ مسکن و شهرسازی استان با اعزام کارشناس و ارسال پرونده های آثار تعیین حریم شده به سازمان جهت طرح در کمیته حرائم اشاره کرد.

صنایع دستی

در حوزه صنایع دستی در قبل از انقلاب به جز بافندهای عشایری که به صورت پراکنده و سنتی وجود داشتند، هیچ خدمات دیگری به صورت سازماندهی شده در این حوزه وجود نداشته است. این در حالی است که بعد از پیروزی انقلاب، میزان تسهیلات اعطایی به هنرمندان در قالب خوداشتغالی و کارگاهی ۱۴ میلیارد تومان است. طی این سال ها شاهد برگزاری ۳۵ بازارچه موقت بودیم، همچنین ۸۹ کارگاه تولیدی صنایع دستی ایجاد و ۱۵ رشته صنایع دستی باززنده سازی شد.

 

حوزه گردشگری و سرمایه گذاری

قبل از انقلاب در حوزه گردشگری فقط دو مجموعه اقامتی و پذیرایی مجتمع جهانگردی یاسوج و مجموعه جلب سیاحان یاسوج در کهگیلویه و بویراحمد فعال بودند. در حال حاضر شش واحد هتل، هفت واحد سفره خانه، یک واحد مرکز سرگرمی تفریحی، دو واحد هتل آپارتمان، شش واحد میهمان پذیر، شش واحد مجتمع تفریحی، ۲۴ واحد اردوگاه گردشگری، شش واحد بوم گردی و هفت واحد پذیرایی بین راهی در استان کهگیلویه و بویراحمد فعال هستند. به طور کلی می توان گفت در قبل از انقلاب اسلامی با وجود پتانسیل و ظرفیت های استان در سه حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هیچ گونه خدماتی به مردم جهت پیشرفت، عمران و آبادانی ارائه نشده است. نبود خدمات و امکانات لازم در قبل از انقلاب اسلامی در کهگیلویه و بویراحمد سبب عقب ماندگی، رکود و محرومیت مردم استان شده بود. با توجه به اینکه در دنیای امروز گردشگری به عنوان یک صنعت محسوب می شود و به عنوان یکی از صنایع پاک و ارزان مورد توجه جدی جوامع و کشورهای پیشرفته قرار گرفته، می تواند در مقوله اشتغال زایی و ارزآوری اثرات بسیار موثری داشته باشد و از جهتی ظرفیت های قابل توجه در این حوزه در سطح استان که بخش اعظم زیرساخت های آن نیز فراهم شده، می تواند به عنوان یک فرصت تلقی شود و زمینه ساز توسعه و رفع معضل بیکاری استان باشد. به منظور تحقق این امر باید دستگاه های مرتبط با هماهنگی بین دستگاهی و حضور مشارکت فعال بخش خصوصی زمینه ساز تحقق این مهم شوند.

 

 

خلاصه ای از وضعیت موجود استان کهگیلویه و بویراحمد

عنوان

توضیح

هتل

۶

سفره خانه

۷

هتل آپارتمان

۲

مرکز تفریحی

۱

میهمان پذیر

۶

کمپ گردشگری

۲۴

اقامتگاه بوم گردی

۶

واحد پذیرایی بین راهی

۷

 

خلاصه ای از عملکرد معاونت صنایع دستی استان کهگیلویه و بویراحمد

عنوان

توضیح دهه اول دهه دوم دهه سوم

دهه چهارم

پروانه های دارای اعتبار (پروانه تولید صنایع دستی کارگاهی)

صدور کارت شناسایی برای هنرمندان و شاغلان (پروانه تولید صنایع دستی انفرادی)

پروانه های دارای اعتبار

 

آمار مجوزهای صادره و ثبت شده توسط استان ها در سامانه هوشمند صنایع دستی و بانک اطلاعات ویستا

 

۲

۸۹۵۰

۸۹

۵۴۷۷

میزان تسهیلات اعطایی به هنرمندان در قالب خوداشتغالی، کارگاهی

۱۴ میلیارد تومان

۱۴

برگزاری بازارچه های موقت

۳۵ ۲

۳۳

تعداد کارگاه های تولیدی صنایع دستی

۸۹ ۲

۸۷

تعداد رشته های باززنده سازی شده در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی

۱۵

۱۵

رشد سالیانه شاغلان آموزش دیده صنایع دستی به کل شاغلان شناسایی شده دارای مجوز

۱۰۰ درصد ۱۰ ۱۰ ۱۰

۹۰ درصد

 

 

 

 

 

خلاصه ای از عملکرد معاونت میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد در چهار دهه اخیر

عنوان

تعداد

توضیح

ثبت میراث معنوی

۵۳

۴ مورد:

باروت سازی سنتی، پشم زنی سنتی، هلهله گرگ، ادوات کشاورزی

تعیین حریم آثار تاریخی

۲۵

تپه ده وه، مجموعه خیرآباد، کاروانسرای خان عوض، گنبد لیشتر، محوطه باباکلان

مرمت و ساماندهی اشیای تاریخی موزه یاسوج

۱۵۰

مرمت مجموعه بافت تاریخی دهدشت

مرمت و ساماندهی بافت ها، بناها و مجموعه های تاریخی

۱۴

مرمت تک بناها

۲۰ گنبد لیشتر، پل ساسانی، پل پریم، مسجد مورک

نشانه گذاری و نصب تابلوی قوانین حاکم بر میراث فرهنگی در سایت های باستانی

۱۲

مرمت و ساماندهی خانه های تاریخی ۴

خانه چراغ چشم، خانه اسفندار، خانه فرهمندیان، خانه دهدشتی

پاسخ به استعلامات اشخاص حقیقی و حقوقی جهت اجرای طرح های مختلف

۱۳۰

پیشنهاد ثبت آثار تاریخی استان جهت ثبت در فهرست جهانی یونسکو

۲

دهدشت، تنگ سروک

همکاری با دانشجویان در خصوص تحقیقات دانشجویی و پایان نامه

۲۵

شرکت در جلسات کمیته فنی کارگروه تخصصی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی جهت بررسی طرح های هادی روستایی و دفاع از حریم آثار تاریخی با اعزام کارشناس

۳۰

شرکت در جلسات کمیسیون ماده ۵ مسکن و شهرسازی با اعزام کارشناس

۱۵

ارسال پرونده های آثار تعیین حریم شده به سازمان جهت طرح در کمیته حرایم

۲۰

نظارت و پیگیری پروژه های مرمتی نیمه تمام

۱۰

همکاری با یگان حفاظت میراث فرهنگی در خصوص کارشناسی محدوده

۳۰

 

 

خلاصه ای از عملکرد معاونت میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد در چهار دهه اخیر

عنوان

توضیح

امامزادگان ثبت شده

۲۳

گورستان های ثبتی

۱۹

پل های تاریخی ثبت شده

۱۰ پل ثبتی از مجموع ۱۳ پل

حمام های تاریخی ثبت شده

۵

محوطه های ثبت شده

۲۰۸

تپه های ثبت شده

۱۰۱

آثار تعیین حریم شده مصوب

۴۹

تعیین حریم آثار ثبتی

۱۹۶

آثار ثبت شده در فهرست میراث معنوی

۴۹
آثار ثبت شده در فهرست میراث طبیعی

۲

استودان های ثبت شده

۱۷
قلعه های تاریخی ثبت شده

۴۰

کاروانسراهای ثبت شده

۳
آب انبارهای ثبت شده

۴۰

مساجد ثبت شده

۵
خانه های تاریخی ثبتی

۵۰

مجموعه دالان های زیرزمینی ثبت شده

۳
بافت های تاریخی ثبت شده

۱۳

دخمه ها و استودان های ثبتی

۳۵
آسیاب های ثبتی

۶۱

اشکفت ها و غارهای ثبت شده

۲۷
اشیای مرمت شده

۳۷۰

اشیای داخل ویترین های موزه

۳۰۰
اشیای ثبت شده

۲۱۷۴

اشیای مطالعاتی تا ۶ ماهه اول سال ۱۳۹۴

۳۹۶
اشیای بدل

۶۷ عدد (بعضی اشیای مجموعه هستند)

اشیای غیرفرهنگی که ارزش تاریخی فرهنگی ندارند

۲۵
اشیای ثبت نشده

۹۵۸

تعداد کل اشیاء

۳۶۲۲
اشیا مرمت شده

۳۲

آثار احیا شده

۳
بناهای واگذار شده به بخش خصوصی

۲ بنا جهت واگذاری پیشنهاد شده است

نقش برجسته های ثبتی

۴
کتیبه های ثبتی

۳

آبراه ها و جدول های ثبتی

۳
بناهای تاریخی مرمت شده

۲۳

بناهای تاریخی ساماندهی شده

۱۵
بناهای تاریخی احیاشده

۳

 

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است