گلستان؛ عروس طبیعت شمال

از میراث جهانی تا سرمایه گذاری کلان

 

گلستان نام جدیدی برای یک سرزمین تاریخی است که در طول تاریخ و تا سده هفتم هجری به نام ایالت گرگان و از آن پس تا آغاز سده دهم به نام استرآباد و در نوشته های دوران اولیه اسلامی به نام «جرجان» و از اسفند ۱۳۱۶ گرگان نامیده شده است. این استان تا سال ۱۳۷۶ بخشی از استان مازندران بود، اما در آن سال به صورت استانی مستقل به نام استان گلستان درآمد و شهرستان گرگان به عنوان مرکز آن برگزیده شد. بیشتر شهرهای کنونی استان از قدمت چندانی برخوردار نیستند و از بزرگ شدن روستاها به وجود آمده اند و به عبارتی روستا- شهر به شمار می آیند. با این همه، شهرهای گرگان و گنبد کاووس ریشه تاریخی دارند. روستاهای استان گلستان به صورت متمرکز و نزدیک به هم هستند. این روستاها در راستای جاده ها و رودها به صورت طولی و در بخش های کوهستانی به صورت پلکانی هستند.

اقوام متعددی در این استان زندگی می کنند که شامل ترکمن ها، فارسی زبانان سیستانی، ترک ها (آذربایجانی و قزلباش)، مازندرانی ها، کردها، قزاق ها و بلوچ ها می شوند. فارسی زبان های سیستانی بیشتر در مرکز و جنوب استان و مازندرانی ها در غرب و جنوب استان سکونت دارند و به زبان های طبری و فارسی گویش می کنند.

شاید همین تنوع اقوام و گویش باشد که سبب شده استان گلستان طی سال های گذشته به یکی از مقاصد گردشگری کشور تبدیل شود. در عین حال نمی توان از جاذبه های فرهنگی و میراث غنی منطقه چشم پوشی کرد؛ چنان که گنبد قابوس در سال ۱۳۹۱ در فهرست آثار یونسکو به ثبت رسید.

این استان طی دو دهه گذشته در حوزه های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فعال ظاهر شده؛ چنان که از سال ۱۳۸۸ به این سو شاهد افتتاح مراکزی مانند کاخ موزه گرگان، موزه تاریخ طبیعی علی آباد کتول، موزه صنایع دستی گرگان، موزه باستان شناسی و صنایع دستی مینودشت، موزه مردم شناسی «گمیشان»، موزه مردم شناسی آزادشهر و موزه فرش گنبدکاووس بودیم.

در عین حال بازپیرایی و استانداردسازی موزه باستان شناسی گرگان و پروژه موزه راه آهن استان در مجموعه ایستگاه بندرترکمن انجام شد.

همچنین عملیات اجرایی موزه میراث روستایی گلستان، فعالیت رسمی اولین موزه خصوصی استان در گرگان و عملیات اجرایی موزه بزرگ گلستان آغاز شد و شاهد افتتاح و بهره برداری آزمایشگاه مجهز حفاظت و مرمت اشیا در استان بودیم. طی این سال ها عملیات حفاظت و مرمت بیش از پنج هزار شی ء فرهنگی- تاریخی انجام و عملیات ساماندهی بیش از هشت هزار شی ء صورت گرفت.

 

ثبت آثار

استان گلستان طی چهار دهه گذشته در حوزه ثبت آثار تاریخی فعال بود؛ چنان که تعداد آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی این استان قبل از انقلاب ۳۷ اثر بود که تعداد آن بعد از انقلاب به ۷۸۸ اثر رسید. در عین حال در حالی که قبل از انقلاب هیچ یک از آثار میراث ناملموس و میراث طبیعی از این استان در فهرست میراث ملی ثبت نشده بود، اما بعد از انقلاب تعداد این آثار به ترتیب به ۶۷ و ۲۲ اثر رسید. از این استان دو اثر در حوزه بافت های ارزشمند تاریخی به ثبت رسیده و بعد از انقلاب شاهد ۱۷ مورد تعیین حریم بودیم. در عین حال بعد از انقلاب و طی ۴۰ سال گذشته بیش از ۴۰ پروژه کاوش، گمانه زنی و بررسی های باستان شناسی انجام شده است.

صنایع دستی

استان گلستان در حوزه صنایع دستی نیز فعال بوده؛ چنان که برگزاری ۱۲ دوره جشنواره فرهنگ اقوام ایران زمین شامل نمایشگاه صنایع دستی (با بیش از ۱۵۰ غرفه صنایع دستی با حضور هنرمندان سراسر کشور)، سوغات، اجرای موسیقی سنتی، آیین ها، سیاه چادرها، آلاچیق عشایر و روستاهای هدف گردشگری را در کارنامه خود ثبت کرده است. از دیگر فعالیت های این استان در حوزه صنایع دستی می توان به ایجاد سه بازارچه دائمی صنایع دستی در شهرهای گرگان، علی آباد و گنبد، شروع ساخت دو بازارچه صنایع دستی در شهرهای آق قلا و علی آباد، طراحی و بررسی ساخت یک بازارچه در شهرستان کردکوی، فعالیت ۴۱ شرکت تعاونی و تشکل صنایع دستی در رشته های مختلف صنایع دستی در سطح استان گلستان، ایجاد سه سامانه فروش الکترونیکی صنایع دستی در شهرهای گنبد، گرگان و بندرترکمن و نیز دو سایت فروش صنایع دستی مشترک با دیگر اقلام در شهر گنبد و پیش بینی ایجاد یک سایت فروش صنایع دستی در تمام شهرهای استان، فعالیت ۸۰ فروشگاه و ۵۰ باجه فروش صنایع دستی در استان که به امر فروش محصولات صنایع دستی بومی و غیربومی مشغول هستند، دریافت دو نشان اعتماد توسط دو فروشگاه صنایع دستی در شهرستان های گرگان و آق قلا و برگزاری نمایشگاه های صنایع دستی در سطح استان در رشته های مختلف صنایع دستی (در ۱۰ سال اخیر در مجموع ۷۰۳ نمایشگاه داخلی برگزار شده است) اشاره کرد. استان در ۱۰ ساله اخیر در حوزه صادرات اقلام صنایع دستی استان از قبیل نمد، گلیم، چرم، گلیم فرش، روسری باتیک، جاجیم، پوشاک سنتی، پلاس و … به کشورهای ایتالیا، ترکیه، ترکمنستان، آلمان، ژاپن و کشورهای عربی فعال بوده و طی این سال ها در مجموع ۵۶۹/۷۲۲/۰۰۰/۰۰۰ ریال صادرات کالای صنایع دستی انجام شده است.

 

گردشگری به سبک گلستان

از آنجایی که استان گلستان مملو از جاذبه های گردشگری است و سعی دارد به یکی از مقاصد سفر گردشگران تبدیل شود، زیرساخت های گردشگری اعم از مراکز اقامتی و پذیرایی را نیز گسترش داده است. در این راستا شاهد فعالیت ۱۵ هتل با ۴۸۵ اتاق و ظرفیت پذیرش ۱۴۴۹ نفر هستیم. در عین حال ۳۱ واحد بوم گردی با ظرفیت اقامت ۱۱۸۰ نفر، ۱۲ میهمان پذیر با ۱۸۸ اتاق و مجموع پذیرش ۴۸۵ نفر و ۶۷ خانه مسافر با ظرفیت پذیرش ۷۰۵ نفر در صدد اسکان مسافران استان هستند.

در استان گلستان ۶۹ دفتر خدمات مسافرتی، ۱۱ سفره خانه سنتی با ظرفیت پذیرش ۶۸۰ نفر و ۴۶ واحد پذیرایی با ظرفیت کل ۱۶۷۸۱ نفر نیز فعالیت دارند.

سرمایه گذاری

استان گلستان در حوزه سرمایه گذاری نیز رشد قابل توجهی داشته؛ چنان که میزان تسهیلات پرداخت شده و پروژه های تامین منابع شده طی سال های ۱۳۹۶-۱۳۹۳ به ترتیب نسبت رشد میزان منابع سال ۱۳۹۴ نسبت به ۱۳۹۳ از ۷۹۹۰۰ به ۱۰۵۴۰۰۰ تقریبا رشد ۱۳ برابری داشته است. در عین حال، نسبت رشد میزان منابع سال ۱۳۹۵ به ۱۳۹۴، ۲۳ درصد افزایش داشته است. همچنین نسبت رشد میزان منابع سال ۱۳۹۶ معادل صد در صد سال ۱۳۹۵ تحقق یافته و پیش بینی می شود تسهیلات پرداختی سال ۱۳۹۶ نسبت به سال ۱۳۹۵ رشد ۷۰ درصدی خواهد داشت.

از سال ۱۳۹۴ تاکنون تعداد ۲۴ واحد اقامتی با ۲۰۶ اتاق و ۵۴۵ تخت ایجاد و به بهره برداری رسیده است. تعداد ۳۴ طرح گردشگری در حال ساخت است که عمدتا تامین منابع و عقد قرارداد شده اند و تا پایان سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷، تعداد ۹۷۷ اتاق و ۲۱۲۲ تخت به ظرفیت واحدهای اقامتی اضافه می شود که این رقم معادل ۹۰ درصد کل واحدهای اقامتی موجود است.

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است